بابل » دانستهاند ، يعنى مجموعهاى از آباديها و روستاهاى بابل . موقعيّتى كه كربلا در آن قرار دارد ، در بين النهرين است . اين منطقه در گذشتههاى دور ، مهد حوادث و احيانا تمدنها بوده است و بخشهاى گوناگونى از اين ناحيه ، نامهاى مختلف داشته است . كربلا ، كور بابل ، نينوا ، غاضريّه ، كربله ، نواويس ، حير ، طفّ ، شفيه ، عقر ، نهر علقمى ، عمورا ، ماريه و . . . كه بعضى از اينها نام روستاها و آباديهايى در اين منطقهء وسيع بوده است . « 1 »
حرم مطهّر امام حسين « ع » كه در اين شهر قرار دارد ، تاريخچهاى مفصّل دارد و در دورههاى مختلف تاريخى ، بناى آن تغييرات و تعميراتى يافته است . كربلا ، شهرى است كه خاندانهاى ريشه دار در آن ساكن بودهاند . حوزهء علميه داشته و خانوادههايى شريف ، اديب و علماى برجسته از آن برخاسته و در آن زيستهاند . قبر حضرت عباس « ع » نيز در همين شهر است . در قرون اخير نيز شاهد تعدادى حوادث و انقلابها و فتنهها بوده است . « 2 »
ولى به هر حال ، در كربلا بيش از نشانهاى جغرافيايى و تاريخى ، بايد مفاهيم والاى انسانى و شورگستريها و الهامبخشيهاى قداست آفرين را سراغ گرفت .
- طفّ ، نينوا ، حرم حسينى ، حاير ، تخريب كربلا ، تربت
كربلايى
منسوب به كربلا ، اهل كربلا ، كسى كه به زيارت كربلا رفته باشد ، عنوانى كه روستاييان و عامّه را بدهند ، مخاطبهاى عامهء مردم را آنجا كه نام او ندانند . كربلايى : ساخته و پرداختهء كربلا . « 3 » همانگونه كه زائران خانهء خدا را حاج و حاجى گويند ، بعنوان تكريم و احترام ، به زائران حرم امام رضا « ع » « مشهدى » و به زوار كربلا هم « كربلايى » گويند . در قديم ، رمز و نشانهء اين بوده كه كسى كه با اين نام معروف مىشود ، به زيارت قبر امام حسين « ع » موفق شده است . همچنين در تعبير استعارى ، به هر چه كه حال و هوا و خصوصيّات قيام عاشورا را داشته باشد و با الهام از آن حماسه شكل گيرد « كربلايى » مىگويند ، مثل : امّت كربلايى ، شور كربلايى . ابداع اين لقب ، از اسباب ماندگارى ارزشهاى معنوى اين ديار و مدفون در آن مزار است و بيش از يك تعبير عرفى ، بار فرهنگى و مقدّس دارد .
- حسينى ، فرهنگ عاشورا
هامش
( 1 ) - تراث كربلا ، ص 19 .
( 2 ) - ر . ك : « تراث كربلا » ، سلمان هادى الطعمه .
( 3 ) - لغتنامه ، دهخدا .