دم
در اصطلاح مرثيه و نوحهخوانى ، بيت و مصرعى كه مدّاح و مرثيه خوان مىگويد و حاضران آن را تكرار مىكنند و همصدا با مداح ، دم مىگيرند . دم دادن و دم گرفتن از اصطلاحات سينه زنى و نوحهخوانى است .
دمشق
بزرگترين شهر سوريه كه از قديم ، موقعيّت و مركزيّت فرهنگى و تاريخى داشته و پيش از اسلام بنا شده است و اماكن تاريخى آن ، گوياى تاريخ كهن آن است . مسلمانان در سال 13 هجرى آنجا را فتح كردند . معاويه مدّت 31 سال در آنجا حكومت كرد . مسجد جامع اموى « 1 » كه از بزرگترين مساجد اسلامى است در اين شهر است . « 2 »
اسراى اهل بيت را پيش يزيد در اين شهر آوردند . مرقد رقيّه دختر امام حسين نيز در اين شهر است . مردم آن ديار در دورههاى نخستين اسلام ، چون تحت تأثير تبليغات شوم معاويه و امويان بودند ، نسبت به على و آل على « ع » ديدگاه خصمانهاى داشتند .
برخوردهاى شاميان با اسراى كربلا نيز نشان دهندهء آن بود .
- رقيّه ، خرابهء شام ، زينبيّه ، شام
دههء عاشورا
ده روز اول ماه محرّم را دههء عاشورا يا دههء محرّم مىگويند و در اين ايّام مردم اقدام به برپايى عزادارى و مجالس وعظ و مرثيه مىكنند و هيئتهاى عزادارى و مساجد و تكايا و حسينيهها رونق و شور بيشترى پيدا مىكند و آمادگى براى بزرگداشت عاشوراى حسينى پديد مىآيد .
- عاشورا ، محرّم ، عزادارى
دير ترسا - دير راهب
دير راهب
نام محلّى در سرزمين شام ، كه اسيران اهل بيت از آن گذشتند . در اين سفر ، كه اسرا به همراه نيروهاى يزيدى به شام برده مىشدند ، سرهاى شهدا نيز همراه قافله بود . در يكى از منزلگاههاى راه ، به محلّى رسيدند به نام « قنّسيرين » كه راهبى در ديرى به عبادت مشغول بود . نگاه راهب از صومعه به سر مطهّر امام حسين « ع » افتاد كه نور از آن به آسمان
هامش
( 1 ) - دربارهء عظمت و شگفتيهاى مسجد جامع دمشق ر . ك : « لغتنامه » دهخدا ، واژهء « جامع دمشق » .
( 2 ) - دائرة المعارف الإسلامية ، ج 9 ، ص 264 .