155 و 156 سورهء بقره آمده است :
وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ * الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ .
« 1 » سؤال اين است كه هدف از آزمايشهاى الهى چيست ؟
در جواب بهطور مجمل بايد گفت : يك هدف عبارت است از پردهبردارى از واقعيات و معرفى نيكان و بدان به مردم و يك هدف عبارت است از ايجاد زمينهء رشد و پرورش انسانها كه ارادهء الهى بر آن تعلق گرفته است .
5 . بلاها دلها را از آلودگىها پاك مىسازد . انسان در اثر غفلت زشتىهاى فراوانى را مرتكب مىشود و سبب عدم قابليت افاضات و عنايات الهى مىشود . اينجاست كه خداى مهربان او را به بلاهايى مبتلا مىكند تا در جهان ابدى بتواند از نعمتها استفاده كند و زنگار گناه از قلب او محو شود و در حديث مىخوانيم : « ساعات الهموم ساعات الكفارات » ، يا مىخوانيم : « السقم يمهو الذنوب » .
6 . بلاها و مصائب زنگ بيدارباش هستند . گاهى انسان آنچنان در لذايذ مادى غرق مىشود كه با هيچ شيوهء اخلاقى و انسانى نمىتوان او را متنبه ساخت و تنها به هوى و هوس مىانديشد اينجاست كه مصائب به فرياد او رسيده و او را به جهان غيب متنبه مىكند و اين به جاى خود نعمت و لطف است .
قرآن مىفرمايد :
إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى * أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى ؛
« 2 »
در حقيقت انسان سركشى مىكند ، همينكه خود را بىنياز پندارد .
وَ ما أَرْسَلْنا فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا أَخَذْنا أَهْلَها بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُونَ ؛
« 3 »
و در هيچ شهرى ، پيامبرى نفرستاديم ، مگر آنكه مردمش را به سختى و
هامش
- رسيدگى كنيم .
( 1 ) . و قطعا شما را به چيزى از [ قبيل ] ترس و گرسنگى ، و كاهشى در اموال و جانها و محصولات مىآزماييم ؛ و مژده ده شكيبايان را : [ همان ] كسانى كه چون مصيبتى به آنان برسد ، مىگويند : « ما از آن خدا هستيم ، و به سوى او باز مىگرديم » .
( 2 ) . سورهء علق ، آيه 6 و 7 .
( 3 ) . سورهء اعراف ، آيه 94 .