و لا يتعلق بفعل الغير و لا بالماضى و لا بالمستحيل و لو تجدّد العجز عن الممكن انحلّت و يجوز ان يحلف على خلاف
شرح
آن رجحان پيدا شود و لغو و بيهوده نباشد .
مثلًا اگر قسم بخورد كه يك جا بيست تخم مرغ را از اينجا بردارد و در آنجا بگذارد خندهآور است و سوگند منعقد نمىشود .
امّا اگر قسم بخورد كه شب قدرى زودتر بخوابد تا در طول روز به معاش و گذران زندگى بهتر رسيدگى كند و يا بهتر تحصيل علم كند و يا سحر زودتر بيدار شود و به عبادت بپردازد آن قسم بر خواب منعقد مىشود چون جهت رجحانى پيدا كرده .
و همچنين در جانب تروك هم اگر قسم بخورد كه از اين پس تا پايان عمر هرگز كار حرامى انجام ندهد و يا هرگز مكروهى انجام ندهد و يا فلان كار مباح را ترك كند باز قسم او منعقد مىشود البته مشروط بر اينكه در ترك آن مباح يك غرض عقلائى دنيوى يا دينى وجود داشته باشد .
مثلًا قسم بخورد كه هرگز جمعهها دنبال كسب نرود تا فارغ البال به عبادت بپردازد چنين قسمى منعقد مىشود .
4 - هرگاه متعلق قسم انسان [ چه بر ترك يا بر فعل ] از امورى باشد كه نه رجحان دينى دارد و نه دنيوى بلكه از هر جهت مساوى است باز بايد به مقتضاى سوگندش عمل كند .
5 - متعلق قسم بايد فعلى از افعال اختياريه خود انسان باشد پس سوگند به عمل ديگرى تعلق نمىگيرد فى المثل بگويد : به خدا سوگند فلانى بايد آن عمل را انجام دهد و نيز سوگند به عملى كه در گذشته تحقق يافته تعلق نمىگيرد كه قبلًا اشاره شد و همچنين سوگند به چيزى كه مستحيل باشد تعلّق نمىگيرد مثلًا قسم بخورد كه تمام عمر را شبها به بيدار خوابى و عبادت سپرى كند يا تمام معلومات