به صورت خطاب اجمالى و به همهء اصحاب خويش اعلام فرموده است كه پيروزى از آنان است و به هيچيك از ايشان گفته نشده و نمى دانسته است كه كشته نخواهد شد ، نه على و نه غير او . و بر فرض اين موضوع درست باشد كه پيامبر ( ص ) به على اعلام فرموده باشد كه كشته نمى شود ، ولى ديگر نفرموده است كه هيچ عضوى از اعضاى او جدا نمى شود . يا آنكه درد زخم را در جسد خود احساس نمى كند و ضربههاى سخت نمى خورد ، و با توجه به اينكه پيامبر ( ص ) پيش از جنگ بدر و در آن هنگام كه در مكه ساكن بود به ياران خود فرموده بود كه نصرت و غلبه سرانجام از ايشان خواهد بود و پس از هجرت هم همين سخن را تكرار كرده بود ، اگر قرار باشد كه براى على و ديگر مجاهدان پس از هجرت براى جهاد ايشان فضيلتى منظور نشود ، آن هم به اين بهانه كه پيامبر ( ص ) به آنان اعلام پيروزى فرموده است ، همينگونه در خبر آمده است كه آن حضرت به ابو بكر هم پيش از هجرت وعده نصرت داده و فرموده است كه من به كشتن اين گروه مبعوث شدهام و خداوند به زودى اموال ايشان را به ما ارزانى مى دارد و سرزمينهاى آنان را در اختيار ما مى گذارد ، بنابر اين براى ابو بكر و كسان ديگرى غير از او كه پيش از هجرت تحمل سختيها كردهاند فضيلتى نخواهد بود و اين سخن در هر دو مورد يكسان و متفق خواهد بود .
جاحظ در پى اين سخن خود مى گويد : فرق بسيارى است ميان گرفتاريهاى ياران پيامبر ( ص ) در هنگامى كه روياروى مشركان و مردم مكه در جنگ بدر ايستاده بودند و مردم مدينه كه صاحبان نخلستانها و برج و بار و شجاعت و مواسات و ايثار و شمار فراوان و اهل كار استوار بودند با ايشان بودند ، با روزگارى كه آنان را در مكه شكنجه و دشنام مى دادند و كتك مى خوردند و پراكنده مى شدند و گرسنه و تشنه بودند و مقهور و بدون جنب و جوش و زبون بدون قدرت و بينوايان بدون مال بودند و پوشيده مى زيستند و نمى توانستند دعوت خود را اظهار كنند . ميان اين دو حالت فرق واضحى است . مسلمانان به هنگام اقامت در مكه همچنان بودند كه لوط نبى ( ع ) كه از فرط درماندگى عرضه داشت : « اى كاش مرا در قبال شما نيرويى مى - بود يا به كرانه و ركنى قوى گريزم . » پيامبر ( ص ) مى فرمودهاند : از برادرم لوط
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 350
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٣٥٠