سيره به نام غريب سيرة النبويّة [ 1 ] به رشتهء تحرير دراورده است . دو كتاب مزبور را در توضيح و رفع مشكلات سيره مىتوان مكمّل يك ديگر دانست [ 2 ] .
در همين أوان كه در غرب دنياى اسلامى دو دانشمند با نوشتن شرح در رفع مشكلات نقلى و غوامض لغوى و ادبى سيرهء ابن هشام كوشيدند ، عدهاى نيز به تلخيص آن پرداختند و با كاستن حشو و زوائد ، آن را براى تعليم و تعلّم آسانتر كردند .
از جمله كسانى كه سيره را خلاصه كردهاند يكى برهان الدين ابراهيم بن محمد المرحّل الشافعى است كه سيره را پس از تلخيص به اسلوب ديگرى مرتّب و در هجده مجلس تدوين كرده و آن را الذخيره فى مختصر السيره ناميده است [ 3 ] .
ديگر عماد الدين ابو العباس احمد بن ابراهيم بن عبد الرّحمان واسطى ( متوفى در 711 ) است كه كتاب سيره را خلاصه كرده است و به نام مختصر سيرة رسول اللّه يا تلخيص سيرة رسول اللّه ناميده شده . اين شخص پس از حذف اشعار و انساب و زوائد سعى كرده است به اقوال محمد بن اسحاق اكتفا كند ، چنان كه غالب
هامش
[ ( 1 - ) ] اين كتاب به نام : شرح السيرة النبويه تأليف ابو ذر بن محمد بن مسعود الخشنى در 1329 ه در قاهره ، مطبعهء هنديه به تصحيح بولس برونله به طبع رسيده است .
[ ( 2 - ) ] در قرن نهم هجرى نيز شخصى به نام بدر الدين محمد بن احمد عينى حنفى ( متوفى در 855 ) مانند سهيلى سيرهء ابن هشام را شرح كرده و در 805 به اتمام رسانيده و آن را كشف اللثام ناميده است . از اين كتاب نسخهاى در دست نيست . ( رجوع شود به مقدمهء ووستنفلد ص 46 و مقدمهء سيرة النبويه چاپ قاهره ج 1 ص ك ) .
[ ( 3 - ) ] از اين كتاب كه در 611 به اتمام رسيده اطلاع صحيحى در دست نيست و شرح حال مؤلف آن نيز در مآخذ مختلفه وجود ندارد . رجوع شود به حاجى خليفه ج 3 ص 331 و 635 و مقدمهء ووستنفلد ص 45 و مقدمهء سيرة النبويه چاپ قاهره ص ك .