المبتدء ابن اسحاق . ابن قتيبه مطلب مربوط به إسارت عبّاس بن عبد المطّلب را در جنگ بدر [ 1 ] نيز ذكر كرده و در سه مورد نقل قولهاى او با آنچه در سيرهء ابن هشام آمده تطبيق مىنمايد [ 2 ] و آنچه دربارهء قزمان آمده كه قاتل جلاس و حارث [ 3 ] بوده مبنى بر اشتباه است .
ابن قتيبه در ده مورد اخبارى از محمد بن اسحاق نقل كرده كه مربوط به وقايع بعد از وفات پيغمبر صلعم است از اين قرار :
- مدت خلافت و تاريخ مرگ أبى بكر و عمر و عثمان [ 3 ] - قتل أسود در زمان خلافت ابى بكر [ 4 ] - خلافت على بن أبى طالب عليه السلام و مقدمات جنگ جمل و شهادت و سنّ آن حضرت [ 5 ] - سن معاوية بن أبى سفيان [ 6 ] - مدت خلافت معاوية بن يزيد بن معاويه [ 7 ] .
أخبار مزبور و أخبارى كه در تاريخ خليفة بن خياط آمده و مربوط به زمان خلفا است مؤيد اين است كه محمد بن اسحاق تصنيفى به نام كتاب الخلفاء داشته است كه آن را ابن النديم و ديگران [ 8 ] نيز تأييد كردهاند .
هامش
[ ( 1 - ) ] معارف ، ص 156 س 7 ، تاريخ طبرى ، 1 - ص 1344 .
[ ( 2 - ) ] معارف ، ص 34 س 9 ، ص 151 س 15 ، ص 168 س 15 سيرة النبويه ج 1 ص 5 ، ج 2 ص 158 ، ج 1 ص 362 ، 264 ، 266 .
[ ( 3 - ) ] معارف ، ص 171 س 4 ، ص 183 ، س 14 ، ص 184 س 4 ، ص 197 س 1 ، ص 198 س 7 .
[ ( 4 - ) ] معارف ، ص 431 س 5 .
[ ( 5 - ) ] معارف ، ص 208 س 8 و ص 209 س 17 .
[ ( 6 - ) ] معارف ، ص 349 س 13 .
[ ( 7 - ) ] معارف ، ص 352 س 6 .
[ ( 8 - ) ] الفهرست ، چاپ تهران ، ص 105 : و له من الكتب ، كتاب الخلفاء ، رواه عنه الاموى ، تاريخ بغداد ، ج 1 ص 221 .