به كتاب المبتدء و مقايسهء آنها با اخبارى كه در تاريخ و تفسير طبرى آمده است اهميت دارد و براى تكميل أخبار كتاب المبتدء بايد به آن مراجعه كرد . خصوصا دربارهء بناى كعبه و حجّ انبيا و نصب اصنام در خانهء كعبه و جاهاى ديگر و پرستش بتان [ 1 ] .
3 - ابن سعد كاتب واقدى مجلّد اول و دوم ( شامل 4 قسم ) از كتاب طبقات [ 2 ] خود را اختصاص داده است به شرح أحوال پيغمبر اكرم صلعم ، شامل شجرهء نسب و آغاز حيات و علائم نبوّت و بعثت و هجرت و مغازى و وفات و مراثى . بنابرين اين دو مجلّد از كتاب طبقات محتوى همان موضوعهائى است كه ابن اسحاق دربارهء آنها گفتگو كرده است . ابن سعد به خلاف ابن اسحاق ، توجهى به تاريخ عربستان قبل از إسلام نداشته ولى در قسمتهائى از شرح احوال پيغمبر صلعم به تفصيل بيشترى پرداخته است . اين مؤلّف آثار استاد خود واقدى را أساس قرار داده و در عين حال دائما در مورد مغازى و نام أصحاب بدر و در فصول مربوط به وفود و علائم نبوّت ( از طريق على بن محمد مدائنى ) به روايت ابن اسحاق توجّه داشته و آنها را پس از تلفيق با منابع خود بيان كرده است .
ابن سعد در صفحهء اول قسمت اول از مجلّد دوم طبقات كه مربوط به مغازى است و در صفحهء اول قسم اول از مجلّد سوم كه مربوط به ذكر أسامى اصحاب پيغمبر است به ابن اسحاق استناد كرده است ( از طريق هارون بن أبى عيسى و ابراهيم بن سعد ) . به علاوه در ضمن قسم دوم از مجلّد سوم به على بن مجاهد و عبد اللّه بن نمير و عبد اللّه بن إدريس [ 3 ] كه هر سه چنان كه مىدانيم از راويان مشهور ابن اسحاق
هامش
[ ( 1 - ) ] براى روايات عثمان بن ساج رجوع شود به تعليقهء شمارهء 3 ص 41 ( ما ) همين مقدمه و كتاب تاريخ مكه ص 24 و 76 و 113 براى روايات ديگران .
[ ( 2 - ) ] چاپ تهران 1322 و 1325 ، انتشارات مؤسسة النصر ، افست از طبع ليدن .
[ ( 3 - ) ] رجوع شود به راويان ابن اسحاق شمارهء 11 و 6 و 3 ص 37 و 30 و 25 ( لز ، ل ، كه ) همين مقدمه .