12 - ابو نعيم احمد بن عبد اللّه الاصفهانى متوفّى در 430 .
13 - أبو عمر يوسف بن عبد اللّه بن محمّد بن عبد البرّ متوفى در سال 463 .
14 - عبد الرّحمن بن عبد اللّه السّهيلى ( ابو القاسم ) متوفى در 581 .
15 - ابو الحسن على بن الأثير متوفى در 630 .
16 - عماد الدّين ابو الفداء اسماعيل بن عمر بن كثير متوفى در 774 .
17 - ابو الفضل احمد بن على . . . بن حجر العسقلانى متوفى در 852 .
1 - محمّد بن عمر الواقدى در كتاب مغازى خود [ 1 ] از ابن اسحاق نام نمىبرد زيرا در هنگام تولّد واقدى يا كمى پس از ان ابن اسحاق مدينه را ترك كرده بوده و در زمانى واقدى به بغداد رفته كه ابن اسحاق وفات يافته بوده است . بعلاوه واقدى با واسطه يا بدون واسطه از همان كسانى نقل قول كرده كه ابن اسحاق هم نقل قول كرده و بنابرين واقدى نيازى نداشته است كه به قول ابن اسحاق استناد كند . امّا به همين لحاظ كه اين دو مورخ در موضوع واحد از اشخاص واحدى روايت كردهاند و به عبارت ديگر چون ابن اسحاق و واقدى در موضوع أخبار و رجال سند غالبا اشتراك دارند و مغازى واقدى به موازات مغازى ابن اسحاق تدوين شده است ، مىتوان نوشتههاى اين دو تن را در برابر يك ديگر قرار داد و مقايسه كرد و با توجّه به اختلافهاى ايشان مشكلات و موارد ابهام متن ابن اسحاق را به كمك واقدى بر طرف كرد . چنان كه دكتر مارسدن جونس در تاريخ و گاه شمارى مغازى [ 2 ] و در مورد رؤياى عاتكه [ 3 ] اين عمل را انجام داده است .
2 - أزرقى ( ابو الوليد محمّد بن عبد اللّه ) مؤلّف كتاب أخبار مكّه . چنان كه ديديم [ 4 ] در اين كتاب از ابن اسحاق اخبار بسيارى نقل شده كه همه مربوط است
هامش
[ ( 1 - ) ] چاپ لندن ، 1966 ، به اهتمام و تحقيق مارسدن جونس .
[ ( 2 - ) ] رجوع شود به شمارهء 18 منابع به زبانهاى اروپائى راجع به گاه شمارى مغازى .
[ ( 3 - ) ] رجوع شود به شمارهء 17 منابع به زبانهاى اروپائى راجع به رؤياى عاتكه .
[ ( 4 - ) ] راويان ابن اسحاق شمارهء 14 ص 39 ( لط ) همين مقدمه .