روايات ابن اسحاق در منابع ديگر
بجز روايت بكّائى كه از طريق ابن هشام مىشناسيم ، چنان كه سابقا هم ذكر كرديم [ 1 ] ، از ساير راويان بلا فصل ابن اسحاق فقط از دو نفر ديگر كه عبارتند از يونس بن بكير و محمّد بن سلمه اثر مستقل و جداگانهاى بجاى مانده است و از ديگران تا كنون چيزى نمىشناسيم مگر آنچه در كتابهاى تاريخ و خبر بطور پراگنده ديده مىشود .
آنچه از يونس مانده همان مجموعهء كتابخانهء قرويّين شهر فاس شامل 374 خبر است كه اغلب آنها منقول از ابن اسحاق است و بقيّه از ساير مشيخهء يونس نقل شده [ 2 ] . به احتمال زياد آنچه را كه در منابع مختلفه به عنوان زيادات المغازى [ 3 ] به يونس نسبت دادهاند همين اخبارى است كه يونس از ساير مشيخهء خود نقل و به روايات ابن اسحاق ملحق كرده و به صورت كتاب واحدى دراورده است .
هامش
[ ( 1 - ) ] رجوع شود به ص 27 ( كز ) همين مقدمه راجع به نسخهء قرويين .
[ ( 2 - ) ] مانند ابو سنان شيبانى ( خبر شمارهء 34 نسخهء قرويين طبع رباط ) و زكريا بن يحيى المدنى ( خبر شمارهء 39 ) و عبد اللّه بن عون ( خبر شمارهء 42 ) و أبى خلده ( خبر شمارهء 49 ) و عمرو بن ثابت ( خبر شمارهء 56 ) و قيس بن الربيع ( خبر شمارهء 67 ) و أبى ليلى ( خبر شمارهء 71 ) و سعيد بن ميسره ( خبر شمارهء 73 ) و يحيى بن سلمه ( خبر شمارهء 75 ) و اسباط بن نصر و غيره .
[ ( 3 - ) ] رجوع شود به قسطلانى ، ارشاد السارى لشرح صحيح البخارى ، ج 6 ص 402 و ابن حجر ، فتح البارى ، ج 7 ص 191 س 6 ، 304 س 6 ، ج 8 ص 21 س 18 ، 73 س 16 ، 74 س 3 ، 87 س 2 . گرچه اخبارى كه از زيادات المغازى در اين دو كتاب آمده در مجموعهء قرويين وجود ندارد ، در سند اشتراك دارند .