جملات اضافى را حذف كرد و عين عباراتى را كه بكّائى از ابن اسحاق روايت كرده است به دست آورد و به صورت كتاب مستقلّى مدوّن نمود . پروفسور گيوم در ترجمهء سيره به زبان انگليسى اين امر را انجام داده و جملات اضافى ابن هشام را در آخر كتاب به عنوان تعليقه به انگليسى ترجمه و الحاق كرده است [ 1 ] .
مطالبى را كه ابن هشام بر گفتههاى اصلى ابن اسحاق اضافه كرده است مىتوان در زير عنوانهاى ذيل خلاصه كرد :
- توضيحات لغوى و نحوى و صرفى - تحقيق دربارهء گويندگان و راويان اشعار و تكميل و تصحيح و ارائهء منابع آنها - ذكر نسب اشخاص و قبائل در صورت فقدان و لدى الاقتضا اصلاح آنها - تصحيح و اصلاح بعضى از أخبار .
- احيانا نقل قصص و حكايات و أخبار ديگرى كه در روايت بكّائى از ابن اسحاق وجود نداشته است . بنابرين آنچه به گفتههاى ابن اسحاق اضافه شده همگى مشخّص و قابل تفكيك است ولى آنچه را كه ابن هشام بر حسب موارد پنجگانهاى كه قبلا شمرديم حذف كرده به روشنى و تحقيق معلوم نيست و حتى در بعضى از موارد معلوم نيست محلّى كه چيزى از آن حذف شده در كجاى كتاب يا فصول آن قرار داشته است . پس براى بدست آوردن كتاب نزديك به صورت اصلى آن ، چنان كه ابن اسحاق آن را تدوين كرده بود ، بايد روايات و اقوال ساير راويان و أحيانا روايت أصلى بكّائى را كه در منابع و كتابهاى مختلفه بطور پراگنده آمده است استخراج نمود و بر اساس آنها كتاب سيرهء ابن هشام را اصلاح و تكميل كرد .
هامش
[ ( 1 - ) ] رجوع شود به مراجع به زبانهاى اروپائى شمارهء 11 .