فرستاد و او را بر دشمنانش يارى رساند .
« و هر كه با جبرئيل دشمن است » « 1 » به اين سبب كه او محمّد صلّى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام را مدد و يارى رساند ، و تقدير پروردگار عزيز و والامرتبه را در به هلاكت رساندن دشمنان خدا به دست هر كدام از بندگان خود كه اراده فرموده بود ، اجرا كرد ، ( چنين كسى در حقيقت با خدا دشمن است ) . زيرا جبرئيل اين قرآن را به امر خدا بر قلب تو ( اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله ) نازل فرمود .
( پس هر آنچه مىكند به امر خداست نه از جانب خود . ) اين آيه شريفه نظير اين فرموده خداست كه : « قرآن را روح الامين بر قلب تو نازل گردانيد تا با زبان عربى فصيح از هشداردهندگان باشى . » « 2 »
آرى ( اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله ) اين قرآن را جبرئيل به امر خدا بر قلب تو نازل كرد تا تصديقكننده و هماهنگ با كتب آسمانى پيشين - از تورات و انجيل و زبور و صحف ابراهيم و كتابهاى شيث و پيامبران ديگر - باشد .
سپس خداى سبحان مىفرمايد :
« هر كس كه با خدا دشمن است » ، ( اين بدان سبب است ) كه بر محمّد صلّى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام و آل پاكيزه سرشت آنان انعام فرموده است . اين نواصباند كه نادانى ( و كينهتوزى ) آنها تا بدانجا رسيده كه مىگويند : ما خدا را بدين علّت كه محمّد صلّى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام را در آنچه ادّعا مىكنند گرامى مىدارد و جبرئيل را بدين سبب كه محمّد صلّى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام و پيامبران و رسولان ديگر را بر دشمنان خدا مدد مىرساند ، دشمن مىداريم .
( و اينكه سپس مىفرمايد : ) « و هر كس كه با فرشتگان خدا دشمن است » ، منظور فرشتگانىاند كه براى نصرت دين خدا و تأييد اولياى او روانه مىگردند و اين سخن بعضى از نواصب و معاندين است كه مىگويند : ما از جبرئيل كه على عليه السّلام را يارى مىرساند بيزاريم ! ( و سپس مىفرمايد : ) « و هر كس كه با فرستادگان خدا » يعنى موسى و عيسى و
هامش
( 1 )قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَبقره : 98 .
( 2 )نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍشعراء : 193 - 195 .