و معنى چهارم ؛ « اللّه اكبر » بيانگر حلم و كرم او است ، آنچنان ( در برابر ستمگران ) بردبارى مىكند كه گويى نمىداند ( آنان چه مىكنند ) و آنچنان ( در برابر گنهكاران ) گذشت مىكند كه گويى نمىبيند و آنچنان ( گناهان ) را مىپوشاند كه گويى معصيت نمىشود . از راه بزرگوارى و گذشت و بردبارى خويش ، در عقوبت بزهكاران شتاب نمىكند .
و معنى پنجم ؛ « اللّه اكبر » اين است كه او در بخشش ، سخاوتمند ، فراوان بخش و بزرگمنش است .
و معنى ششم آن ؛ نفى چگونگى اوست ، گويى مىگويد : او برتر از آن است كه ستايشگران توان دريافت اندازه وصف حقيقى او را داشته باشند و همانا ستايشگران به اندازهء ادراك محدود خود او را مىستايند ، نه به اندازه عظمت و جلال او . خدا بزرگتر از آن است كه توصيف گران ، چگونگى او را دريابند ، بلند مرتبهاى برين ( است ) .
و معنى هفتم آن اين است كه گويى مىگويد : او عالىترين و بزرگوارترين است و اوست كه بىنياز از بندگان خود است ، هيچ گونه نيازى به اعمال آنان ندارد .
و امّا گفتار ؛ « اشهد ان لا إله الّا اللّه » ، اعلام اين نكته است كه « شهادت » جز با معرفت قلبى روا نيست . گويا ( گويندهء آن ) مىگويد : من ( از روى شهود قلبى ) مىدانم كه هيچ معبود بحقّى جز خدا ( ى ارجمند و با شكوه ) نيست ، و ( نيز مىدانم كه ) هر معبودى جز او باطل است و با زبانم به اين معرفت قلبى كه « هيچ معبود بحقّى جز خدا نيست » اقرار مىكنم و گواهى مىدهم كه هيچ پناهى از ( قهر ) خدا نيست مگر به خود او و هيچ رهايى از گزند و آشوب اشرار ، و فتنهء فتنهجويان نيست ، مگر به او .
و دربار دوم كه مىگويد : « اشهد ان لا إله الّا اللّه » معنايش اين است كه گواهى مىدهم هيچ هدايتكننده و هيچ راهنمايى جز خدا نيست و خدا را به اين شهادت خود گواه مىگيرم كه هيچ معبود بحقّى جز او نمىباشد و همهء ساكنان آسمانها و زمين و هر آنچه در ميان آنهاست ، از فرشتگان و همهء انسانها و كوهها و درختان و جانداران و وحشيان و هر تر و خشكى را به اين گواهى خود شاهد مىگيرم كه هيچ آفريدگارى جز خدا نيست و هيچ روزى دهنده و معبود و ضررده و بهرهرسانى ، و تنگگير و گشايشگرى و بخشنده و
موسوعة كلمات الامام الحسين ( ع ) ( فرهنگ جامع سخنان امام حسين ع ) ( فارسي ) — صفحة 601
مساهمون: مجموعة مؤلفين
ص٦٠١