چگونه يكديگر را در بغل مىگيرند ، اين مىخواهد او را به زمين بزند او مىخواهد اين را ! يعنى جنگ تن به تن ما به حالت كشتىگيرى رسيده بود . فَمَرَّةً لَنا مِنْ عَدُوِّنا وَ مَرَّةً لِعَدُوِّنا مِنّا « 1 » هيچكس هم قول نداده بود كه هميشه ما [ برتر باشيم ؛ ] حالا كه ما همراه پيغمبر هستيم پس حتماً بايد طرف پيروز باشيم ؛ گاهى به سود ما بود به ضرر دشمن ، گاهى هم به سود دشمن بود به ضرر ما . چنين بود تا وقتى كه صدق نيّات ما به ظهور رسيد يعنى واقعاً آنچه كه بايد از درون ما بجوشد جوشيد ، آنوقت خداوند پيروزى خودش را بر ما نازل كرد . شما چه توقعى داريد ؟ ! چرا اينقدر پر توقع شدهايد ؟ !
وَ الَّوِ اسْتَقاموا عَلَى الطَّريقَةِ لَاسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقاً . اگر بر اين طريقت استقامت بورزند آن وقت است كه آنها را از آب فراوان سيراب خواهيم كرد ؛ مقصود اين است كه نعمتهاى ما از زمين و آسمان به سر مردم خواهد ريخت . مفسرين گفتهاند اين آيه مثل آيهء « وَ لَوْ انَّ اهْلَ الْقُرى امَنوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْارْضِ » « 2 » است ؛ يعنى درهاى بركتها به روى مردم باز خواهد شد .
آزمايشِ در مقابل نعمت و رفاه
نكتهء خيلى اساسى كه ذكر شده اينجاست . گاهى انسان به همين مرحله قناعت مىكند ، مىگويد : مردمى ايمان مىآورند ؛ بعد تجربه ، خيلى خوب در موردشان صورت مىگيرد ؛ آزمايش مىشوند ، از كوره خيلى صحيح و عالى بيرون مىآيند ، بعد وعدهء خدا دربارهء آنها راست مىشود يعنى آنوقت خداوند متعال درهاى رحمت و نصرت خودش را به روى آنها باز مىكند . آيا ديگر كار تمام شد ؟ نه ، كار بشر تمامشدنى نيست . بعد كه به اين مرحله رسيد ، تازه خود اين مرحله مىشود يك مرحلهء آزمايش . چه بسا اقوامى - از جمله مسلمين صدر اول - در ابتدا خيلى خوب آزمايش مىدهند ، بعد كه در آزمايشْ خوب از آب درآمدند خداوند درهاى رحمت و نصرت و پيروزى را به روى آنها باز مىكند . ولى فكر نمىكنند كه تازه اول آزمايش ديگر است . آن آزمايش ، آزمايشِ در سختيها بود ، در مقابل سختيها پيروز
هامش
( 1 ) . نهجالبلاغه ، خطبهء 56 .
( 2 ) . اعراف / 96 .