دورهء تعليم و تربيت اجبارى .
يكى از عبادتهايى كه ائمهء اطهار بجا مىآوردند همين بود كه مىرفتند غلامها يا كنيزها را مىخريدند و آنها را يك مدت معدود در خانهء خودشان نگه مىداشتند و يك نوع تعليم و تربيت اجبارى اسلامى ( به اصطلاح ) مىدادند و بعد اينها را آزاد مىكردند ؛ يعنى اينها را از يك دالان تعليم و تربيت عبور مىدادند به طورى كه بعد از يك سال كه آزاد مىشد نسبت به آن قبل از يك سال ، از زمين تا آسمان تفاوت كرده بود و كسى شده بود .
يكى از عبادتهاى امام سجاد همين بود . قهراً اينها در طول سال ممكن بود كه نسبت به امام تقصيراتى مرتكب شوند ( هركسى باشد ، بچه يا نوكر انسان هم باشد تقصير مرتكب مىشود ) . اگر تقصيرى در طول سال مرتكب مىشدند حضرت يادداشت مىكردند . شب آخر ماه رمضان كه مىشد همهء اينها را يك جا جمع مىكردند و بعد به يكيك اينها مىفرمود كه فلانى يادت هست فلان روز چنين كارى كردى ؟ فلانى تو يادت هست ؟ بعد مىگفت خدايا من از حق خودم نسبت به همهء اينها صرفنظر كردم و از همهء اينها گذشتم . خدايا تو هم از اين بندهء خودت درگذر . بعد به آنها مىفرمود : همهء شما را در راه خدا آزاد كردم .
غرضم اين جهت است كه اين يك عملى بوده است كه در شب آخر ماه مبارك رمضان انجام مىدادند . ضمناً دعايى است كه در روز آخر ماه رمضان مىخوانند كه دعاى وداع ماه مبارك رمضان است . اينها را عرض كردم براى اينكه افرادى شايد توفيق پيدا كنند كه اين شبانهروز را واقعاً شبانهروز عبادت قرار بدهند . خداوند انشاءاللَّه به همه توفيق عنايت بفرمايد .
باسمك العظيم الاعظم الاجلّ الاكرم يا اللَّه . . .
پروردگارا دلهاى ما را به نور ايمان منوّر بگردان ، نيتهاى ما را خالص بفرما .
پروردگارا در اين ماه اگر از ما راضى شدهاى بر رضا و خشنودى خود بيفزا و اگر هنوز استحقاق اين خشنودى را پيدا نكردهايم به لطف و كرم خودت از ما خشنود باش .
خدايا از گناهان ما در اين ماه و در ماههاى ديگر درگذر ، توفيق توبهء حقيقى و بازگشت به سوى تو به همهء ما عنايت بفرما ، توفيق عروج از
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 685
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٦٨٥