پنجاه هزار سال است [ چقدر طولانى است ! ] فرمود : براى مؤمن مانند يك نماز است . چگونه يك نماز آن هم براى مؤمن - نه براى غير مؤمن كه پنج دقيقهء نماز برايش مثل يك ساعت طول مىكشد - كوتاه است ! چگونه نماز براى يك مؤمن ، وقتى نيست و چقدر كم است ! تمام دورهء قيامت براى او اين گونه است .
فَاصْبِرْ صَبْراً جَميلًا . خطاب به پيغمبر اكرم است كه در مقابل اين استعجالها ، اين مسخرهها و اين تحقيرها تو صبر پيشهكن ، صبر زيبا .
به عنوان تذكر و يادآورى عرض مىكنم . شب آخر ماه مبارك رمضان است . در دعاى دههء آخر اين مضمون را هميشه مىخوانيم ، مىگوييم كه خدايا اين ايام ماه رمضان است كه منقضى شد و شبهاى اين ماه است كه متصرّم شد و گذشت ، يعنى شبهاى پرخيرى و روزهاى پربركتى گذشت و رفت . اللَّهُمَّ انْ كُنْتَ رَضيتَ عَنّى فى هذَا الشَّهْرِ فَازْدَدْ عَنّى رِضاكَ خدايا اگر در اين ماه از ما راضى شدى پس بر رضاى خودت بيفزا وَ انْ لَمْتَكُنْ رَضيتَ عَنّى فَمِنَ الْآنَ فَارْضِنى و اگر راضى نشدهاى ، خدايا از تو مسئلت داريم الآن از ما راضى باش . و شب آخر ماه رمضان تقريباً آخرين فرصت است براى اينكه انسان جلب مغفرت و رضايت پروردگار را بكند و در حديث است كه آن مقدار كه مغفرت خداى متعال در همهء اين ماه شامل حال بندگان شده است در اين شب و روز آخر شامل حال بندگان مىشود .
رفتار امام زينالعابدين عليه السلام در شب آخر ماه رمضان
زينالعابدين سلاماللَّه عليه رسم و دأبشان اين بود [ كه در شب آخر ماه رمضان بردگان را به ترتيب خاصى آزاد مىكردند . ] مىدانيد كه اصلًا فلسفهء بردگى تعليم و تربيت اسلامى است كه يك نفر برده كه از بلاد كفر آمده ، مدتى در خانوادهء يك نفر مسلمان زندگى مىكند و آن ادب اسلامى هم دربارهء او رعايت مىشود ( و ادب اسلامى همين است كه پيغمبر فرمود از غذايى كه خودتان مىخوريد به آنها بخورانيد و از لباسى كه خود مىپوشيد به آنها بپوشانيد و به آنها كلمهء غلام ، برده ، مملوك نگوييد ، آنها را فتى ( جوان ) يا فتاة ( زن جوان ) و امثال اينها بخوانيد ) بعد كه مدتى در اين خانه مىمانَد و حقيقت اسلام و مسلمانى و عدالت اسلامى و معالم دينى ، اصول دين ، فروع دين و اخلاق دين را ياد مىگيرد آزاد مىشود ؛ يعنى يك