جوابش چيست ؟ محك و تجربه . زمان براى حوادث تاريخى ، بهترين لابراتوارها و آزمايشگاههاست . قرآن مىگويد عن قريبٍ تو خواهى ديد - يعنى تو نخواهى مرد و خواهى ديد و آنها هم نخواهند مرد و خواهند ديد - كه ديوانه كيست : « وَ لَتَعْلَمُنَّ نَبَأَهُ بَعْدَ حينٍ » « 1 » خبرش را عن قريبٍ خواهيد شنيد ؛ همين چيزى كه شما آن را حرفهاى يك آدم ديوانه مىدانيد ، اثرش را روى دنيا عنقريبٍ خواهيد ديد ؛ خواهيد ديد كه چگونه قلمها ، نوشتهها ، فيلسوفها ، عالمها ، داناها ، عاقلهاى درجهء اول در اين آستان خضوع خواهند كرد . شما چند آدم مشرك بتپرستى كه همهء كارهايتان جنونآميز است بياييد اين حرفها را بزنيد ، ولى زمان ثابت خواهد كرد . « فَسَتُبْصِرُ و يُبْصِرونَ » يعنى به بعد از مرگ تو هم نمىرسد .
ابوسفيان هنوز نمرده بود و اتفاقاً در دربار قيصر بود . مقارنِ بودن او در دربار قيصر نامهء پيغمبر اكرم به قيصر رسيد كه او را به نبوت و رسالت خودش دعوت كرد .
او جلو ايستاده بود و عدهء ديگرى پشت سرش ايستاده بودند ، هيبت قيصر هم او را گرفته بود و مىترسيد كه دروغى دربارهء پيغمبر بگويد ، مبادا كسى اطلاعى داشته باشد بگويد در حضور قيصر دروغ مىگويى ؟ و همان جا گردنش را بزنند . غرق در تعجب شده بود كه كار اين مرد به كجا رسيده كه حالا يكى از دو قدرت بزرگ دنيا را دارد دعوت مىكند كه بيا اگر سعادت مىخواهى نزد من است . تازه اين هم به ترديد افتاده ، مىگويد ببينيد چه مىگويد . قيصر گفت : آيا اهل منطقهء شماست ؟ بله ، اهل منطقهء ماست . از احوال او چيزى مىدانى ؟ بله ، مىدانم . بگو ، ولى راست بگو ، يك كلمه دروغ نگو . ابوسفيان مثل يك دستگاه ضبطصوت [ سخن گفت و ] اصلًا جرأت نكرد يك كلمه خلاف بگويد ؛ عليرغم عقيدهء خودش مجبور شد كه آنچه در پيغمبر اكرم از حقيقت هست بيان كند كه در كودكى چگونه بوده ، در جوانى چگونه بوده ، ما او را با چه صفتى مىشناختيم و چه مىگويد ؛ عين حقيقت را گفت . اين همان « فَسَتُبْصِرُ وَ يُبْصِرونَ . بِأَيِّكُمُ الْمَفْتونُ » است . [ گويى ابوسفيان با خود گفت : ] عجب ديوانهاى بود ! ما نمرديم و ديديم كارش به كجاها رسيد !
اين به اصطلاح آزمايش عملى است ؛ زمان مطلب را ثابت مىكند ؛ از اين اتهامات ، از اين حرفها هرچه مىخواهند بگويند ، عن قريبٍ آزمايشگاه زمان مطلب
هامش
( 1 ) . ص / 88 .