مرا از غفلت خارج كردى ، دانستههاى خفتهء روح مرا بيدار كردى . همانطور كه انسان كتاب دارد ، در قفسه مىگذارد ، گاهى آن را بيرون مىآورد و مطالعه مىكند ، خيلى چيزها را انسان ممكن است بداند ولى حالت غفلت دارد . حالت غفلت اين است كه [ مطلبى ] در آن زواياى روح انسان خفته است ؛ يك كسى مىآيد او را بيدار مىكند ، دست روى آن مىگذارد . در مقام تشبيه مثل همين ضبطصوتهاست .
ضبطصوت بعد از آنكه صدا را ضبط كرد ، آن صدا به حالت ضبط شده روى نوار هست ، ولى بعد كه شما مىآييد آن را در دستگاه قرار مىدهيد و به كار مىاندازيد ، آنچه كه در آنجا به حالت ضبط شده هست به حالت ظهور و بروز درمىآيد .
پيامبر ، گذشته از اينكه معلم است و مطالبى را به مردم مىگويد كه اصلًا نمىدانستهاند و نمىدانند ، مردم را نسبت به آنچه مىدانند آگاه و بيدار مىكند و يادآورى مىكند و از وجود خفتهء اينها يك وجود بيدار مىسازد . اين است كه قرآن به پيامبر فرموده است ذكر ، يادآورى ؛ اين خودش يك پارچه يادآورى است .
« يَتْلوا عَلَيْكُمْ اياتِ اللَّهِ مُبَيِّناتٍ » تلاوت مىكند بر شما آيات خدا را ، قرآن را . در آن عصر اين عللى كه در عصرهاى بعد پيدا شد كه مردم اينقدر از قرآن دور بمانند نبود ، همه چيز مردم قرآن بود ؛ آيات قرآن را مردم به اين قصد گوش مىكردند كه به كار ببندند . يك بار شنيدن يك آيه كافى بود براى اينكه غذاى روز آن انسان باشد .
« لِيُخْرِجَ الَّذينَ امَنوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ مِنَ الظُّلُماتِ الَى النّور » براى اينكه مردم را [ از ظلمات خارج كند و به نور بياورد ] ولى به شرط اينكه ايمان بياورند و به اين دستورها عمل كنند ؛ براى اينكه ايمان آورندگان و عملكنندگان به اين دستورها را از تاريكيها بيرون بياورد ، مردم را از ظلمتها خارج كند و به نور بياورد . از يك فضاى ظلمانى ، از آن محيطهاى جهل و غفلت [ خارج كند ؛ ] چون جهل خودش محيط ظلمت است . معلوم است كه مقصود از « ظلمت » اين نيست كه مردم در يك اتاق تاريكى بودند و بعد پيامبر در را باز كرد . يا اينطور نبود كه مردم در جايى از زمين زندگى مىكردند كه آنجا هيچوقت روز نبود هميشه شب بود ، بعد پيامبر مردم را آورد در جايى كه روز باشد . معلوم است اينكه پيغمبر مردم را از ظلمات خارج مىكند به نور ، يعنى از ظلمت جهل خارج مىكند ، به نور علم مىآورد ؛ از ظلمت غفلت خارج مىكند ، به نور تذكّر و تنبّه و يادآورى و بيدارى مىآورد ؛ از ظلمت گرفتارى گناهها و معصيتها و آلودگيها و تخديرهايى كه گناهها مىكند و از
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 432
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٤٣٢