كه از خانه و دار و ديارشان خارج و از زن و بچه جدا شدند و تنها [ به سوى مدينه حركت كردند ، ] به اصطلاح ايمان خودشان را برداشتند و فرار كردند و به مدينه آمدند . صِفْر الْيَد بودند و چيزى نداشتند . مسلمين مدينه كه آنها را « انصار » مىگويند برادران مهاجرشان را با آغوش باز پذيرفتند و اين جهت - همين طورى كه گفتهاند - صحنهء بىنظيرى در تاريخ اسلامى است . احتياج پيدا نشد به اينكه پيغمبر بخواهد مثلًا به زور مهاجرين را در خانهها تقسيم كند . نوشتهاند كه داوطلب آنقدر زياد بود كه گاهى سر يك نفر مهاجر دعوا مىكردند . بعلاوه قرآن مىگويد نه اينكه اينها ( انصار ) چون خيلى دارا بودند چنين مىكردند ( مثلًا انسان در خانهاش ده اتاق دارد ، شش اتاق را اشغال كرده ، چهار اتاق خالى دارد ، يكى از آنها را به ديگرى مىدهد ) ، نه اينكه ثروت زيادى داشتند و اين امكانات را در اختيار مهاجرين قرار مىدادند ، بلكه با اينكه امكاناتشان اجازه نمىداد ، ايثار مى كردند ؛ پذيرشِ با ايثار بود . تعبير قرآن عجيب است ! « وَالَّذينَ تَبَوَّءُو الدّارَ » آنان كه خانه را قبلًا آماده كردند « وَالْايمان » و خانهء ايمان را آماده كرده بودند ( خانهء دل را هم آماده كرده بودند ) « مِنْ قَبْلِهِمْ » قبل از اينكه مهاجرين بيايند اينها آغوش خودشان را براى آمدن آنها باز كرده بودند « يُحِبّونَ مَنْ هاجَرَ الَيْهِمْ » ( اين ديگر گواهى دادن خود قرآن است ) دوست مىدارند مهاجرين را ، دوست مىدارند كسانى را كه به سوى اينها مهاجرت مىكنند .
در همين قضيهء بنىالنضير ، پيغمبر اكرم به آنها فرمود هر خانوادهاى از شما به اندازهء بار يك شتر [ از اموال يهوديان ] حمل كند ، هر چه مىخواهد براى خودش ببرد ، بقايا ماند . وقتى خواستند بقايا را - كه همان فىء بود - تقسيم كنند پيغمبر اكرم رو كرد به انصار و فرمود يكى از دو كار را بكنيد : يا در اين فىء سهيم باشيد ولى ثروت خودتان را با برادران مهاجرتان تقسيم كنيد و يا اينكه ثروت شما مال شما باشد و اين فىء اختصاص به مهاجرين داشته باشد . گفتند يا رسولالله نه اين و نه آن ، ما ثروتمان را با برادران مهاجرمان تقسيم مى كنيم و اين فىء را هم به آنها مىدهيم ؛ هر دو . ولى پيغمبر اكرم فرمود نه ، پس همين فىء اختصاص به مهاجرين داشته باشد . فقط سه نفر از انصار را كه خيلى فقير بودند شريك كرد . اينكه پيغمبر اكرم فىء را به مهاجرين داد ، براى بعضى اين سؤال پيدا شده كه شايد فىء اختصاص به مهاجرين دارد . ولى همه مفسرين اين مطلب را رد كردهاند ، گفتهاند فىء اختصاص به كسى ندارد ؛ فىء - همانطور كه خود قرآن گفته است - مال همه است
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 154
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص١٥٤