اللَّهِ وَ لِيُخْزِىَ الْفاسِقينَ » . اين « وَ لِيُخْزِىَ الْفاسِقينَ » اشاره به آن تأثير روانى اين كار است ، يعنى اين كار روح اينها را مخذول و منكوب مىكند و براى اين هدف لازم است . چهار تا درخت است ، بريده مىشود ، بعد هم به جايش درخت كاشته مىشود .
پس اين منافات ندارد با آن اصلى كه هر عقلى مىگويد ، و خود قرآن هم افساد در زمين را شديد تخطئه مىكند : « وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِى الْحَيوةِ الدُّنْيا وَ يُشْهِدُ اللَّهَ عَلى ما فى قَلْبِهِ وَ هُوَ الَدُّ الْخِصامِ . وَ اذا تَوَلّى سَعى فِى الْارْضِ لِيُفْسِدَ فيها وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ » « 1 » بعضى از مردم اشخاصى هستند كه زبانشان خيلى چرب و نرم است ، به زبانشان تو را به شگفت مىآورند و تو از اين خوشزبانىهاى اينها تعجب مىكنى ، اما دل اينها : سختترين دشمنهاى تو همينها هستند . همينقدر كه از پيش تو مىروند ، همهء سعيشان اين است كه در زمين فساد كنند و كشتها را از بين ببرند ؛ هر جا ببينند زراعت و كشتى هست ، باغى هست ، درختى هست ، اينها را بهكلى از بين ببرند ، نسل را ( انسانها را ) از بين ببرند . اينها چيزهايى است كه خود قرآن بهشدت تخطئه مىكند ولى در عين حال قرآن - نه به خاطر احساسات و كينهتوزى ، بلكه در مواردى كه رسيدن به هدف انسانى و مشروع و الهى متوقف بر آن است - نه تنها كشتن كافر را اجازه مىدهد ، كشتن انسان مسلمان را هم اجازه مىدهد تا چه رسد به خراب كردن يك بارو و چه رسد به كندن چند درخت . پس اين دو مسأله نبايد با يكديگر اشتباه شود . از اين آيه مىگذريم .
فَىء و غنيمت «
وَ ما افاءَ اللَّهُ عَلى رَسولِهِ مِنْهُمْ » . در اسلام از نظر مالى يك « فَىء » داريم و يك « غنيمت » ؛ يعنى مالهايى كه از چنگال دشمن بيرون آورده مىشود بعضى نام « غنيمت » دارد و يك حكم دارد و بعضى نام « فَىء » دارد و حكم ديگرى دارد .
غنيمت عبارت است از آنچه كه در ميدان جنگ به دست سربازان مىافتد و به وسيله جنگ گرفته مىشود . هر چيزى كه به وسيله جنگ و به تعبير قرآن با يورش با اسب و شتر - يعنى آنجا كه رسماً حمله ، حمله جنگى است - و با زور شمشير گرفته مىشود آن را « غنيمت » مىگويند . غنائم جنگى از نظر اسلام به پنج قسمت تقسيم
هامش
( 1 ) . بقره / 204 و 205 .