اين است : يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنينَ . نفرمود : « يُؤْمِنُ بِالْمُؤْمِنين » ايمان به خدا دارد و ايمان به مؤمنين دارد ، بلكه فرمود : يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنينَ يعنى به نفع مؤمنين تصديق مىكند ؛ سخنان مؤمنين را به نحوى توجيه مىكند كه به نفعشان باشد ؛ يعنى حمل بر كذب نمىكند ؛ حتى آن حرفهايشان را كه مىداند دروغ است حمل بر اين نمىكند كه آنها قصد دروغ گفتن داشتهاند ، به نحو احسن حمل مىكند كه اشتباه كردهاند ، سوء تفاهمى برايش رخ داده است .
وَ رَحْمَةٌ لِلَّذينَ امَنوا . تعبير عجيبى است ! از يك طرف مىفرمايد : يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنينَ و از طرف ديگر مىفرمايد : وَ رَحْمَةٌ لِلَّذينَ امَنوا . آنجا كه مىگويد يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنينَ ( به سود مؤمنين تصديق مىكند ) يعنى رهبرى مؤمنين و صلاح جامعهء مؤمنين اينگونه اقتضا مىكند . ولى بعد مىفرمايد : وَ رَحْمَةٌ لِلَّذينَ امَنوا و براى خصوص مؤمنين رحمت است .
آنجا كه مىفرمايد : يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنينَ جامعهء مؤمنين را مىگويد كه شامل همان منافقين هم هست . آنجا كه مىفرمايد : لِلَّذينَ امَنوا مؤمنين واقعى را ذكر مىكند : ولى براى كسانى كه مؤمن واقعى هستند وجودش رحمت است يعنى آنها از رحمت وجود او استفاده مىكنند .
آيا پيامبر ، رحمت براى همهء مردم است يا خصوص مؤمنين ؟
اينجا بعضى اين مسئله را طرح كردهاند : چرا آيه فرموده است كه پيغمبر اكرم رحمت است براى خصوص مؤمنين واقعى شما و حال آنكه در يك آيه مىفرمايد : وَ ما ارْسَلْناكَ الّا رَحْمَةً لِلْعالَمينَ « 1 » و ما تو را نفرستاديم مگر اينكه رحمت براى همهء عالميان باشى . پيغمبر رحمت است براى عموم مردم يا رحمت است براى خصوص مؤمنين ؟
جوابش واضح است و آن را از مثلى كه خود پيغمبر اكرم ذكر كردهاند و در كتب حديث هست و شهيد عليهالرحمه در مُنيةُ المريد نقل كرده است عرض مىكنم .
پيغمبر اكرم فرمود : مَثَلُ ما بَعَثَنِىَ اللَّهُ مِنَ الْهُدى كَمَثلِ الْغَيْثِ مَثَل من و آنچه خداوند مرا به آن مبعوث فرموده - يعنى رسالت و بعثت و دعوت من - مَثَل باران است . باران بر همهء زمينها علىالسّويّه مىريزد ولى زمينها خودشان اختلاف دارند . بعد زمينها را سه قسم كرد ، فرمود : بعضى از زمينها شنزار هستند ، باران مىريزد اما از اين طرف كه
هامش
( 1 ) . انبياء / 107 .