رابطهء عمل و نتيجه در دنيا و آخرت
امكان ندارد كه انسان به خدا ايمان نداشته باشد ( و حتى در آيات ديگر مسئلهء ايمان به قيامت هم هست ) ، به قيامت ايمان نداشته باشد و عملش قابل قبول باشد . آدمى كه به خدا و قيامت ايمان ندارد كارى را براى آنجا انجام نمىدهد تا آنجا بيايند به او مزد و اجر بدهند . كارش را براى اينجا انجام مىدهد ، اگر مزدى هم باشد همين جا به او مىرسد . كارهاى اينجا هم قرآن فرموده [ به نتيجه رسيدن آن ] صددرصدى نيست . كارهاى قيامت صددرصدى است . اگر انسان براى قيامت كار كند يعنى براى خدا كار كند خدا وعدهء صددرصدى داده است كه به نتيجه برساند : وَ مَنْ ارادَ الْاخِرَةَ وَ سَعى لَها سَعْيَها وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَاولئِكَ كانَ سَعْيُهُمْ مَشْكوراً « 1 » . اما اگر كسى براى دنيا كار كند چنين قولى به او داده نشده است كه صددرصد به نتيجه برسد چون دنيا دار تزاحم است ، خيلى وقتها انسان براى مقصدى كار مىكند و نمىرسد . البته بيشتر به آن مقصد مىرسد : مَنْ كانَ يُريدُ الْعاجِلَةَ عَجَّلْنا لَهُ فيها ما نَشاءُ لِمَنْ نُريدُ « 2 » هر كسى كه قصدش دنيا باشد همان دنيا را ما به او مىدهيم اما نمىگوييم به همه مىدهيم و به آن كسى هم كه مىدهيم هرچه مىخواهد مىدهيم ، ولى مىدهيم . قانون اين عالم اين است كه هر كسى دنبال هرچيزى برود ما او را در راهى كه مىرود كمك كنيم : كُلًاّ نُمِدُّ هؤُلاءِ وَ هؤُلاءِ « 3 » . ما اين عالم را مانند مزرعهاى ساختهايم كه هر بذرى در آن بپاشند همان بذر را به عمل مىآورد . اگر انسان دنبال دنيا برود و بذر دنيا بكارد دنيا به او مىرسد ، اگر بذر خير و آخرت بكارد آخرت به او مىرسد . ولى در مورد دنيا صددرصدى نيست ، يك وقت هم شما بذر را در اين دنيا مىكاريد آفت مىآيد آن را از بين مىبرد يا نزديكِ به بار نشستن محصول سيلى مىآيد آن را از بين مىبرد . ولى [ به نتيجه رسيدن عمل ] نسبت به آخرت صددرصد است .
پس امكان ندارد كه انسان به خدا ايمان نداشته باشد و همچنين به رسول خدا ايمان نداشته باشد [ و عملش به سوى خدا بالا برود . دليل اين كه ايمان به رسول خدا هم لازم است اين است : ] رضاى خدا را ما از كجا بفهميم در چيست ؟ من به خدا ايمان دارم ، به قيامت و آخرت هم ايمان دارم ، ولى من از كجا بفهمم كه رضاى خدا
هامش
( 1 ) . اسراء / 19 .
( 2 ) . اسراء / 18 .
( 3 ) . اسراء / 20 .