چند خانوادهء مسلمان حركت مىكنند مىروند به يكى از بلاد كفر و آنجا زندگى مىكنند ولى خودشان در آنجا يك هسته مىشوند يعنى حكم بذرى را پيدا مىكنند كه به تدريج رشد مىكند . و بسيارى از كشورهاى امروز اسلامى مولود همينگونه مهاجرين و مهاجرتهاى هدفدار بوده است ؛ يعنى خانوادههاى مسلمان رفتهاند آنجا براى اينكه بهتر زندگى كنند ؛ ضمناً هستهاى تشكيل داده و به تدريج رشد كردهاند .
يك كتابى الان زير چاپ دارم تحت عنوان خدمات متقابل اسلام و ايران . روى موضوع « خدمات ايران به اسلام » به اندازهاى كه در دسترسم بود مطالعه كردم . از جملهء انواع خدمات ايرانيها به اسلام ، خدمات تبليغى است ؛ يعنى اسلام را در جهان تبليغ كردند . اين تبليغها بيشتر به همين صورت بوده كه عرض كردم ؛ يعنى يك دسته خانوادههاى ايرانى رفتهاند در جاى ديگر ، ولى چون سخت مؤمن و معتقد به اسلام بودهاند نه تنها در هاضمه ديگران هضم نشدهاند ، بلكه ديگران را در هاضمهء خودشان هضم كردهاند . مثلًا شما هيچ باور مىكنيد كه اين اندونزى كه الان يك جمعيت 110 ميليونى دارد ، اسلام آن مولود همين مهاجرتها و بيشتر مهاجرت ايرانيها بوده است ؟ در كنگرهء « هزارهء شيخ طوسى » كه آخر اسفند و اول فروردين پارسال در مشهد تشكيل شد « 1 » و من هم شركت داشتم ، يك عالِم اندونزيايى در سخنرانىاش گفت : ما الان يك جمعيت 110 ميليونى هستيم و نود درصد ما مسلمان است يعنى نود و نه ميليون مسلمان است . بعد گفت : به چه وسيله ما مسلمان شديم ؟ همه مىدانند كه در آنجا لشكركشى نشده . سابقهء اسلام در اندونزى هفت هشت قرن بيشتر نيست . البته ابتداى آن همان قرن اول است كه مهاجرين عرب به آنجا رفتند ، ولى بيشتر ، مهاجرين مسلمان ايرانى بذر اسلام را در اندونزى پاشيدند .
همين چين كمونيست بيش از چهل ميليون مسلمان دارد . حالا در چه حالى بسر مىبرند من نمىدانم ولى چهل ميليون مسلمان دارد و اسلامِ آنها بيشتر در اثر مهاجرت ايرانيهاى مسلمان به آنجا بوده است .
غرضم اين جهت است كه فرق است ميان اينكه اقليت مسلمانى به جايى بروند به شكلى كه بذر و هستهاى را در آنجا بكارند ، يا بروند براى اينكه همينجور آنجا باشند و بعد عضو آنجا بشوند و در هاضمهء آنها هضم گردند . پس اسلام در آنجا كه
هامش
( 1 ) . [ اين كنگره از تاريخ 28 اسفند 1348 تا 3 فروردين 1349 در دانشگاه مشهد برگزار شد . ]