زياد كند و بايد در حزبهاى اسلامى و كانونهاى حزبى تعليمات اسلامى هم داده شود ، همه اينها لازم و ضرورى است اما يك وقت راديو تلويزيون و كانونهاى حزبى جاى مساجد را نگيرد ، اگر جاى مساجد را بگيرد فاجعه به وجود آمده است . راهش اين نيست كه بگوييم راديو يا تلويزيون حق ندارد برنامه مذهبى داشته باشد ، احزاب حق ندارند در كانونهاى سياسى خودشان بحثهاى مذهبى بكنند . اين ، مبارزهء منفى و اشتباه است . مساجد بايد در وضع خودشان تجديد نظر كنند . روحانيين بايد در وضع خودشان تجديد نظر كنند چون آينده انقلاب هم - اگر بخواهد انشاء اللَّه پيروزتر بماند و به نتايج نهايى برسد - باز بايد روى دوش روحانيت و روحانيين باشد . اگر اين پرچمدارى از روحانيت گرفته شود و به دست به اصطلاح طبقه روشنفكر بيفتد ، به عقيده من يك نسل بگذرد اسلام به كلى مسخ مىشود ، چرا ؟ براى اين كه حامل فرهنگ اسلامى باز هم همين طبقه هستند . همين روحانيت را بايد اصلاح كرد نه اين كه اين را محو كنيم يك چيز ديگر به جايش بنشانيم ، و نه اين كه اين را به همين وضعى كه هست ثابت نگه داريم . اگر به اين وضعْ ثابت بماند منقرض شده است .
من اين مطلب را از ده دوازده سال پيش مكرر گفتهام : روحانيت ما مثل يك درخت زندهء آفتزده است ، با آفتهايش بايد مبارزه كرد . آن كسى كه مىگويد دست به تركيبش نزنيد معنايش اين است كه با آفتهايش هم مبارزه نكنيد . مثل درختى است كه شته زده باشد يا لااقل فىالجمله عيبهايى داشته باشد . اين اشتباه است .
كسانى هم كه مىگويند به دليل فلان عيب و فلان ضعف و اين كه فلان كسها هم خودشان را وابسته به روحانيت كردهاند اين درخت را بايد از ريشه كند ، آنها هم اشتباه مىكنند . اين درختى است كه اگر كنده شود ديگر ما و شما قادر نيستيم به جاى آن نهال جديدى بنشانيم . با آفتها و عيبهايش بايد مبارزه كرد و آن معايب را اصلاح كرد ، ولى اصلش را بايد حفظ كرد .
بنابراين آينده انقلاب اسلامى ايران پيوند زيادى دارد با آينده روحانيت .
ريشه قدرت روحانيت شيعه
گفتيم بسيارى از جامعهشناسان از قدرت روحانيت در ايران كه يك نظام سياسى 2500 ساله را ساقط كرد غافل بودند . چرا روحانيت در ايران چنين قدرتى را دارد ؟