را پر « 1 » تا دولت به هركس به اندازهء جيرهاش بدهد .
معنويت ، پايه عدالت اجتماعى
همچنان كه گفتيم در باب عدالت اجتماعى برداشتها مختلف است . اما بايد ببينيم برداشت اسلام از عدالت اجتماعى چيست ، آيا اسلام همان برداشتى را دارد كه كمونيسم بيان مىكند ؟ يا آن كه در اين زمينه اسلام با نظر كاپيتاليستها موافق است ؟
و يا آن كه چيز ديگرى است متفاوت با همهء اينها ؟ انشاءاللَّه در اين زمينه در شبهاى بعد به تفصيل صحبت خواهم كرد . اما نكتهاى كه مىخواهم در طى اين صحبت بر روى آن تأكيد كنم اين است كه اسلام در اين زمينه معنويت را جزء لاينفك مىداند .
تفاوت عمده ميان مكتب اسلام با ساير مكاتب در اين جهت ، اين است كه اسلام معنويت را پايه و اساس مىشمارد . ما در تاريخ نمونههاى فراوانى دربارهء اين جهتگيرى رهبران اسلامى داريم كه واقعا مايهء مباهات ماست . حساسيتى كه اسلام در زمينهء عدالت اجتماعى و تركيب آن با معنويت اسلامى از خود نشان مىدهد ، در هيچ مكتب ديگرى نظير و مانند ندارد .
در سال فتح مكه زنى مرتكب جرمى شده بود كه بايد مجازات مىشد . اتفاقا اين زن كه دزدى كرده بود وابسته به يكى از خانوادههاى بزرگ و جزو اشراف طراز
هامش
( 1 ) . چند سال پيش در روزنامهاى مطلبى از قول سوئديها نقل شده بود كه بىمناسبت نيست آن را براى شما نقل كنم . عنوان مطلب « سياست و گاو » بود . از يك سوئدى پرسيده بودند : سوسياليسم يعنى چه ؟ جواب داده بود : سوسياليسم يعنى اين كه اگر دو گاو ماده داشته باشى و همسايهات گاوى نداشته باشد ، يكى را به همسايه بدهى .
كاپيتاليسم يعنى اين كه اگر دو گاو ماده دارى يكى را بفروشى و يك گاو نر بخرى ، بعد مشغول دامدارى بشوى و دائما تعداد گاوها را افزايش دهى .
كمونيسم يعنى هردو گاو را دولت از تو مىگيرد و در عوض هر روز صبح يك كاسه شير مخلوط با آب به تو مىدهد .
نازيسم يعنى اگر دو تا گاو دارى ، هر دو را دولت مىگيرد و خودت را در كورهء آدمسوزى مىاندازد .
زير اين مطلب ، روزنامه نگار ايرانى اضافه كرده بود : ايرانيسم يعنى اين كه اگر دو تا گاو دارى هر دو را دولت مىگيرد ، يكى را به كشتارگاه مىفرستد و شير ديگرى را هم مىدوشد و در فاضلاب خالى مىكند .