چه نقشههايى در كشورهاى اسلامى بالخصوص كشورهاى عربى به كار بردند ! مسألهاى را مطرح كردند به نام « عَلمانيت » كه يك لغتى است كه من چندان هم ريشه آن را نتوانستم به دست بياورم . عربها از آن « علمانيت » تعبير مىكنند كه مىگويند ترجمه آن چيزى است كه فرنگيها به آن سكولاريسم مىگويند . علمانيت يعنى جدايى دين از سياست ، حساب دين بايد از حساب سياست جدا باشد . بعد از سيد جمال روى زمينه علمانيت فوقالعاده كار كردهاند . در مصر افراد زيادى پيدا شدند با رنگ ملىگرايى ، ناسيوناليستى ، پان عربيسم و تكيه بر قوميت براى اين كه فكر جدايى دين از سياست را تبليغ كنند . اخيرا هم ديديد كه انور سادات « 1 » همين مسئله را بار ديگر مطرح كرده كه دين را به سياست چكار ؟ دين مال مسجد است ، دين كار خودش را در مسجد بايد انجام بدهد ، مذهب را چكار كه در مسائل سياسى مداخله كند .
اين مسئله زياد مطرح شده بود ولى وقتى كه مردم از زبان يك مرجع تقليد ، كسى كه كوچكترين آداب مذهبى خودشان را با وسواس تمام كوشش مىكنند با دستورهاى او منطبق كنند ، در كمال صراحت مىشنوند دين از سياست جدا نيست ، اى كسى كه از سياست كشورت دورى كردهاى تو از دين دورى كردهاى ، [ تأثير صد چندان دارد . ] اين امر نقش زيادى در اين بسيج عمومى داشت .
مسئله آزادى و آزادى خواهى مطرح شد ، به شدت هم مطرح شد ولى وقتى كه از زبان اين رهبر كه رهبر دينى و مذهبى است مطرح شد مردم براى اولين بار احساس كردند كه آزادى يك موضوع سياسى نيست يك موضوع اسلامى است ، يك نفر مسلمان بايد آزاد زيست كند و بايد آزاديخواه باشد .
استفاده رهبر از تغيير تاريخ هجرى
مسائلى در ايران به وجود آمد كه از جنبه اقتصادى يا سياسى مهم نبود ولى از جنبه مذهبى آن هم از نظر شعارهاى مذهبى مهم بود و اين مسائل نقش زيادى در اوج دادن نهضت داشت . خوشبختانه از اشتباهات بسيار بزرگ دستگاه [ تغيير مبدأ تاريخ بود . ] غرور فوقالعاده آنها سبب شد كه در اواخر سال 1354 يك مرتبه تصميم گرفتند
هامش
( 1 ) . [ رئيس جمهور وقت مصر . ]