إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ لَيَتَعاهَدُ الْمُؤْمِنَ بِالْبَلاءِ كَما يَتَعاهَدُ الرَّجُلُ اهْلَهُ بِالْهَدِيَّةِ مِنَ الْغَيْبَةِ « 1 » .
خداوند ياد مىكند و مورد نوازش قرار مىدهد بندهء مؤمن را به وسيلهء فرستادن يك سختى و مشكل ، آنطور كه يك مرد در وقتى كه در مسافرت است با فرستادن يك هديه خاندان خود را ياد مىكند و مورد محبت ونوازش قرار مىدهد .
يا در حديث وارد شده : .
انَّ اللَّهَ اذا احَبَّ عَبْداً غَتَّهُ بِالْبَلاءِ غَتّاً « 2 » .
خداوند وقتى كه بندهاى را دوست بدارد ، او را در شدايد غرق مىكند .
يا وارد شده كه رسول اكرم حاضر نبود از غذاى كسى تناول كند كه هيچ وقت شدت و سختى و گرفتارى به سراغ او نيامده است . اين را علامت عدم قابليت او و دور بودن او از خدا مىدانست .
اين سؤال ابتدا به ذهن هر كسى مىآيد كه چگونه لطف و محبت و رضايت خداوند از كسى ، اقتضا مىكند كه او را با شدايد و مشكلات مواجه كند ؟ لازمهء مهر و محبت ، فراهم كردن موجبات خوشى و آسايش است نه موجبات سختى و عدم آسايش . باز يك نوع تعبير ديگرى در زبان قرآن و سنت هست كه سؤال ديگرى پيش مىآورد و آن ، تعبير « امتحان » است . خداوند بندگان را به وسيلهء شدايد و بلايا امتحان مىكند ، يعنى چه ؟ مگر خداوند از باطن كار مردم بىخبر است كه مىخواهد با امتحان چيزى را بفهمد ؟ مگر نه اين است كه در خود قرآن مجيد آمده كه هيچ ذرهاى و هيچ حركتى و جنبشى ، بالاخره هيچ امر كوچك يا بزرگى در عالم هستى نيست مگر آنكه معلوم و مكشوف حق متعال است ؟ پس امتحان يعنى چه ؟
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 2 / ص 255 .
( 2 ) كافى ، ج 2 / ص 253 .