انسان مىرسد . اين چگونه است ؟ مىگفتند اين هوايى كه شما در اينجا احساس مىكنيد و وجودش را احياناً در موقع حركت يا در يك وقت ديگر درك مىكنيد ، مثل آب است . همينطور كه شما آب را با چشم خودتان مىبينيد كه موج برمىدارد و وقتى سنگى را در حوض آب مىاندازيد ، موج ايجاد مىكند و موجش پخش مىشود و هرچه بيشتر پخش مىگردد ضعيفتر مىشود ، همينطور وقتى شما حرف مىزنيد يا دو تا سنگ به هم مىخورد ، در هوا موجى پيدا مىشود و اين موج وارد گوش شما مىشود . در آنجا دستگاهى است ، پردهاى است ، استخوانى است ، اعصابى است كه به حركت درمىآيد . درنتيجه شما چيزى را ادراك مىكنيد به نام صوت . ديگر بيش از اين بشر نمىتوانست در باب امواج دركى داشته باشد .
امروز از راه همين علوم حسى يعنى از راه قرائنى كه علوم حسى به دست بشر داده ، معلوم شده است كه غير از موج صوتى امواجى هست كه اساساً طرف نسبت با موج صوتى نيستند و حتى نه گوش ما و نه هيچ حسى از حواس ما قادر نيست آن امواج را درك كند ولى وجود دارند ، مثل امواج الكترونيكى ، امواجى كه راديوها پخش مىكنند و راديوى گيرندهء شما آنها را تبديل به موج صوتى مىكند . آن موجى كه مركز پخش راديو پخش مىكند ، موج صوتى نيست . اگر به صورت موج صوتى مىبود بايد وقتى كه مثلًا در تهران پخش مىشود ، شايد يك ساعت و نيم يا بيشتر طول بكشد تا برسد به خراسان . مىگويند اگر بنا شود موج صوتى فاصلهء قم و تهران يعنى بيست و چهار فرسخ را طى كند ، در حدود بيست دقيقه طول مىكشد . سرعت حركت آن نسبت به موج الكترونيكى بسيار كند است . اگر مثلًا من كه اينجا حرف مىزنم يك بلندگويى هم در فاصله دويست مترى اينجا باشد كه از آنجا هم صدا بيايد و شما ، هم صداى من را بشنويد و هم صداى بلندگو را ، در اين صورت كلمات را با فاصله مىشنويد يعنى يك كلمه را از من مىشنويد و با فاصلهء لحظهاى از بلندگو مىشنويد ، يعنى طول مىكشد تا موج صوتى بلندگو به شما برسد . ولى شما مىبينيد راديو كه حرف مىزند ، در همان لحظه شما مىشنويد يا وقتى با تلفن مثلًا با خراسان حرف مىزنيد ، مانند اين است كه در همين جا صحبت مىكنيد . به اين سرعت ، صوت به شكل موج الكترونيكى ( حال با سيم يا بىسيم ) مىرود به خراسان و با همان سرعت برمىگردد به اينجا .
مثل معروفى است ، مىگويند صداى ساعت معروفى در انگلستان را مردمى كه
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 644
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٦٤٤