صبر كنى ! ولى من به شكم خود مىگويم كه صبر كند . همين داستان را سعدى به شعر درآورده ، منتها از زبان يك عارف مىگويد .
وَ لَوْ شِئْتُ لَاهْتَدَيْتُ الطَّريقَ الى مُصَفّى هذَا الْعَسَلِ وَ لُبابِ هذَا الْقَمْحِ وَ نَسائِجِ هذَا الْقَز من اگر بخواهم بلدم نه اينكه عقل و شعورم نمىرسد ؛ مىدانم كه چگونه مىتوان عاليترين لباسها ، عاليترين خوراكها ، آنچه را كه سلاطين دنيا براى خودشان تهيه مىكنند تهيه كرد وَلكِنْ هَيْهاتَ انْ يَغْلِبَنى هَواىَ معنى اين كار اين است كه من خود را در اسارت هواى نفس خود قرار دهم ؛ نمىكنم . خطاب به دنيا مىكند در تعبيرهاى بسيار زيبايى : الَيْكِ عَنّى يا دُنْيا فَحَبْلُكِ عَلى غارِبِكِ يعنى برو گم شو ، قَدِ انْسَلَلْتُ مِنْ مَخالِبِكِ وَ افْلَتُّ مِنْ حَبائِلِكِ « 1 » من در برابر تو آزادم . تو چنگالهايت را به طرف من انداختى ولى من خود را از چنگالهاى تو رها كردم . تو دامهاى خود را در راه من گستردى ، ولى من خود را از اين دامها نجات دادم . من آزادم و در مقابل اين فلك و آنچه در زير قُبّهء اين فلك است ، خود را اسير و ذليل و زبون هيچ موجودى نمىكنم .
به اين مىگويند درگيرى واقعى ، جهاد با نفس .
روز يازدهم محرم يكى از سخت ترين روزهايى است كه بر اهل بيت پيغمبر اكرم گذشته است . اگر صحنهء كربلا را از دو طرف يعنى از صفحهء نورانى و از صفحهء ظلمانى آن بنگريم ، مىبينيم مثل اينكه صحنهاى است نشان دهندهء سخنان آن روز ملائكه و پاسخ خداوند دربارهء آفرينش انسان كه
ا تجعل فيها من يفسد فيها و يسفك الدماء و نحن نسبح بحمدك و نقدس لك قال انى اعلم ما لا تعلمون
« 2 » . هرچه ملائكه در سرشت بشر از بديها ديدند ، در كربلا ظاهر شد . و نيز آنچه خداى متعال به آنها گفت كه شما يك طرف قضيه را ديديد و طرف ديگر آن يعنى صفحهء نورانى و فضيلتهاى بشر را نديديد ، در حادثهء كربلا ظاهر شد . يك چنين صحنهء آزمايش عجيبى است .
اينها انواعى قساوتها كردند كه در نوع خود در دنيا يا بىنظير است يا كم نظير ؛ در مجموع شايد بشود گفت بىنظير است . يكى از آنها اين است كه جوانى يا طفلى را در مقابل چشم مادرش كشتند ، سر بريدند . احصاء كردهاند ؛ در اين واقعه هشت
هامش
( 1 ) نهج البلاغه فيض الاسلام ، نامهء 45 .
( 2 ) بقره / 30 .