دو تعبير قرآن
قرآن دو تعبير دارد كه اين دو تعبير را بعد از توبه ذكر كرده است ؛ يكى اينكه توبه را با تطهير توأم مىكند ، مثلًا مىگويد :
ان الله يحب التوابين و يحب المتطهرين
« 1 » خدا توبه كنندگان و شستشوگران را دوست مىدارد . قرآن چه مىخواهد بگويد ؟
مىگويد توبه كن و با آب توبه خودت را شستشو بده ، پاك كن . چشم بينا داشته باش ؛ نظافت تنها به نظافت هيكل و بدن نيست . نظافت بدن را خوب درك كردهايم .
البته اين نه تنها عيب نيست كه كمال هم هست ، بايد هم درك كنيم . پيغمبر ما از نظيف ترين مردم دنيا بود . هر روز مىرويم دوش مىگيريم ، هر چند روز يك بار تمام بدن خودمان را صابون مىزنيم ، پيراهن خودمان را عوض مىكنيم ، كت و شلوار خودمان را مرتب لكّه گيرى مىكنيم ، چرا ؟ مىخواهيم پاكيزه باشيم . آخر تو فقط همين هيكل هستى ؟ ! خودت را پاكيزه كن ، روحت را پاكيزه كن ، قلبت را پاكيزه كن ، دلت را پاكيزه كن . اين قلب و دل و روح را با آب توبه پاكيزه كن .
ان الله يحب التوابين و يحب المتطهرين .
.
تعبير ديگر قرآن اين است كه توبه را در موارد ديگرى مقرون به كلمهء « اصلاح » مىكند :
فمن تاب من بعد ظلمه و اصلح فان الله يتوب عليه ان الله غفور رحيم
« 2 » . ديشب عرض كردم كه يكى از مشخصات و خصوصيات انسان اين است كه گاهى نيمى از وجود او عليه نيم ديگر وجودش قيام و انقلاب مىكند . و عرض كردم كه اين قيام و انقلاب ، گاهى از طرف مقامات دانى وجود انسان است : شهوت قيام مىكند ، غضب قيام مىكند ، شيطنت قيام مىكند ، و گاهى از طرف مقامات عالى روح انسان است :
عقل قيام مىكند ، فطرت قيام مىكند ، وجدان قيام مىكند ، دل و عمق ضمير قيام مىكند . اگر قيام از طرف مقامات نامقدس وجود انسان باشد ( اينجا كه عالى و دانى مىگوييم يعنى مقدس و غيرمقدس ) ، از طرف عناصر حيوانى باشد ، نتيجهء اين قيام و انقلاب ، بلبشوست ، اسمش بلواست . ديشب مثال زدم : افرادى كه به نام قدس و زهد و تقوا از لحاظ شهوات محروميت كشيدهاند و به خودشان محروميت دادهاند ، يك مرتبه مىبينيد كه افسارگسيخته مىشوند ، يك حالت بلوا و آشوب عجيبى بر آنها
هامش
( 1 ) بقره / 222 .
( 2 ) مائده / 39 .