انسان دوستى نيست .
حال مثال ديگرى ذكر كنم . بعضى از ما خصلتى داريم و يا به خودمان مىبنديم و اسمش را « مهمان نوازى » مىگذاريم و مىگوييم : ما مرد هستيم و درِ خانهء مرد باز است ! هميشه يك مهمان مىآيد و ديگرى مىرود . براى ناهار و شام ، مهمان دارد و مهمان شبْ خواب هم به خانهاش دعوت مىكند . اين فى حدذاته خوب است ، ولى از طرف ديگر يك ملاحظهاى را نمىكنيم . بسا هست كه به آن زنى كه در خانهء ما هست - كه ما شرعاً حق نداريم به او فرمان بدهيم و او آزاد و مختار است كه اگر ميلش باشد ، در خانهء ما كار كند - فشارها و زحمتهايى را تحميل مىكنيم و اسمش را « مهمان نوازى » مىگذاريم و مىگوييم : درِ خانهء ما باز است و ما مهمان نواز هستيم ! مهمان نوازىاى كه مستلزم ظلم به يك انسان باشد ، مهمان نوازى نيست .
على بن ابيطالب عليه السلام در خانه با همسرش زهرا عليها السلام همكارى مىكند . كار خانه را زهرا به اختيار خودش انتخاب كرده و على به او تحميل نمىكند . در عين حال على عليه السلام مىخواهد فشارى بر همسر عزيزش وارد نيايد .
حال آيا اين مهمان نوازى و انسان دوستى است كه آدم دائماً مهمان بياورد و آن زن بدبخت اگر يك روز احساس خستگى كند ، انسان پدرش را درآورد و بگويد اگر نمىخواهى از خانهء من بيرون برو ؟ .
پس اينها هم عاطفهء اجتماعى نيست . بله ، اگر واقعاً كارى به مرحلهء ايثار برسد ، آن چيز ديگرى است . انسانى كه مىخواهد عملش بر اساس عاطفهء اجتماعى باشد ، اول بايد از مرحلهء عدالت بالاتر بيايد ، يعنى عادل باشد و به حقوق مردم تجاوز نكند ، آنگاه اگر مىخواهد از حقوق مشروع خود ايثار كند مانعى ندارد و لهذا بزرگانى از علما را سراغ داريم كه مقيد بودند هيچ وقت كوچكترين تجاوزى به حق كسى نكنند . اينها در داخل خانه حاضر نبودند حتى يك بار به صورت يك امر ، از همسر يا فرزندشان چيزى بخواهند « 1 » دربارهء مرحوم ميرزا محمّد تقى شيرازى ( رضوان اللَّه عليه ) كه از مراجع تقليد بسيار بسيار بزرگ و استاد مرحوم آيت اللَّه حاج شيخ عبدالكريم حائرى بودند ، نقل
هامش
( 1 ) البته در كار شخصى كه مربوط به خودشان است . كارى كه مربوط به تربيت فرزند است ، حساب ديگرى دارد . « اين كاسهء آب را به من بده تا بخورم » ديگر مربوط به تربيت بچه نيست .