مشخصات سرمايه دارى
در صفحه 4 سرمايه دارى و سوسياليسم فيليسين شاله گفته شده كه براى بحث در ثروت بايد توليد ، جريان و توزيع را مورد مطالعه قرار داد . در صفحه 7 گفته شده توزيع و مصرف موضوع مالكيت را پيش مىآورد . در صفحه 8 مىگويد :
رژيم كنونى ( سرمايه دارى ) مالكيت فردى و موروثى را عادلانه مىداند و در نتيجه رژيم توليدى را كه لازمه آن است نيز مطابق عدالت مىشمارد .
مقصود او از رژيم توليدى چنان كه در صفحه 14 - 15 گفته است اين است كه انسان پس از آنكه كار ذخيره شدهاى را توليد كرد مىتواند آن را سرمايه قرار دهد و در صنعت يا فلاحت يا تجارت بنگاهى تأسيس كند و معاضدت سرمايه داران ديگر را به عنوان شركت يا ربا بخواهد و نيروى كارگران را استخدام كند و به آنها مزد دهد .
علت اينكه به كارگر مزد مىدهد و او را شريك نمىكند اين است كه كارگر احتياجات فورى و فوتى دارد و بايد رفع كند و لهذا اجرتى ثابت و روزانه مىگيرد .
پس يكى از مشخصات سرمايه دارى رژيم خاص توليدى مبتنى بر شركت سرمايه داران با ربح دادن به سرمايه داران و اجرت دادن به كارگر است .
عليهذا مشخصات سرمايه دارى مجموعاً به قرار زير است :
الف . مالكيت فردى ( سوسياليستها حتى ماركس به كلى با مالكيت فردى بهطور مطلق مخالف نيستند « 1 » . ) .
ب . مالكيت موروثى ( بعضى از سوسياليستها با ارث به اولاد مخالف هستند . ) .
ج . طبيعى بودن - نه ظالمانه بودن - اختلاف افراد در ثروت و مالكيت .
د . مالك شدن ثروت به وسيله ابزار توليد ( اين اندازه را سوسياليستها مادامى كه به استخدام نيروى طبقه كارگر نرسد قطعاً مخالف نيستند و استثمار نمىدانند ) ، به عبارت ديگر منفعت از طريق سرمايه .
ه . مالك شدن ثروت به وسيله استخدام نيروى طبقه كارگر و اجرت دادن به
هامش
( 1 ) مىتوان گفت نظر ماركسيستها اين است كه مالكيت ابزار توليد مستلزم استثمار است و بايد طرد شود ، و اما مالكيت فردى اينطور نيست ولى آرمان و حد كمال اجتماعى بشر اين است كه مالكيت فردى مطلقاً به مالكيت جمعى تبديل شود و اين در وقتى است كه جامعه متكامل شود . نظر غزالى نيز همين است .