را از علماى كلاسيك گرفت و ليكن به عكس آنها عليه سرمايه دارى به كار برد . » من مىگويم ماركس نيز ندانسته آن را به نفع سرمايه دارى به كار برد . اگر ما به شعارهاى ماركس توجه كنيم او مخالف سرمايه دارى است ، اما اگر شعارها را كنار بگذاريم و بخواهيم اصول فلسفه او را بپذيريم بايد او را از يك نظر پايه گذار سرمايه دارى بدانيم . ماركس پس از آنكه ارزش هر چيزى را صد درصد به مقدار كارى كه صرف ايجاد آن شده مىداند و ارزش واقعى نيروى كار را معادل مخارجى كه صرف ايجاد او يا مثل او شده و مىشود مىداند ، و از طرف ديگر بازار و مبادله را تعيين كننده واقعى - و لااقل تقريبى - ارزش واقعى مىداند ، ناچار بايد بگويد - چنان كه مىگويند - كه سرمايهدار مزدى كه به كارگر مىپردازد معادل ارزش واقعى آن است ؛ و از طرفى قادر نيست اثبات كند كه سرمايه واقعاً به شخص تعلق ندارد ، به اجتماع تعلق دارد . فقط با دليل ناقص ادعا مىكند كه اضافه ارزش به سرمايهدار تعلق ندارد و به كارگر تعلق دارد ؛ در صورتى كه اگر واقعاً سرمايهدار نيروى كار كارگر را به قيمت عادلانهاى خريده است و سرمايه هم به شخص او تعلق دارد ، قهراً و قطعاً اضافه ارزش هم به او تعلق دارد ، خواه آنكه ايجاد كننده اضافه ارزش سرمايه باشد يا نيروى كار كارگر ، چون به هر حال اضافه ارزش را چيزى ايجاد كرده است كه سرمايهدار به حق مالك آن بوده است . .
و اما قسمت چهارم : از نظر ما سود سرمايهدار از طرفى مربوط به اين است كه حقوق كارگر به قدر كافى به او داده نمىشود . ارزش كار كارگر بستگى دارد به مقدار مفيد بودن كارش براى اجتماع . كارگر يك ركن اساسى اجتماع است ، همه به كار او محتاجند . كارگر فقط حامى و محافظ حقوق ندارد والّا بايد عالىترين حقوق به او تعلق داشته باشد . اينكه در يك اجتماع ، يك مديركل بىمصرف ماهى دوهزار ، سه هزار تومان حقوق مىگيرد ولى يك كارگر روزى ده تومان ، كه اگر همه روزه بگيرد ماهى سيصدتومان مىشود ، يك كار ظالمانه است . هيچ دليلى ندارد كه حقوق رفتگر نبايد از سيصدتومان مثلًا بالاتر باشد و حقوق يك وزير نبايد از سه هزار تومان كمتر باشد . درست است كه [ كارهايى نظير كار يك وزير ] براى نبوغ و ابتكار و سطح عالى كار و كار فكرى و مغزى ارزش بيشترى دارد ولى امتياز آن كارها به افتخارى است كه نصيب صاحب آنها مىگردد ؛ و براى رفتگر خود رفتگرى نوعى مجازات است و نبايد حقوق و مزد اينها را كمتر فرض كرد . كارگران مؤسسات
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 499
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٤٩٩