شود ، آيا صاحب ديوار ضامن است يا نه ؟ بله ، ضامن است . اين مسئله به نوع ديگر خيلى مورد ابتلاست . خانههايى كه افراد به اجاره مىدهند اگر كهنه و فرسوده باشد يعنى در مظانِّ خرابى باشد و احتمال سقوط داشته باشد و بعد سقوط كند بر سر مستأجر يا احياناً بر سر فرد ديگرى كه آنجا بوده و به هر حال مالى يا جانى تلف شود ، اينجا مالك ضامن است . در اين مورد ، هم شرعاً ضامن است و هم اينكه علاوه بر آن ، ذمّهاى دارد كه بايد بپردازد . از اين مسائل زياد اتفاق مىافتد كه خانههاى كهنهء به اصطلاح كلنگى را اجاره مىدهند . مثلًا احتياج به كاهگل دارد ، كاهگل نمىكنند بعد باران مىآيد و چكه مىكند و بعد هم خراب مىشود و خسارتها وارد مىآيد . در اينطور مواقع آن مالك اصلى ضامن است . يا مثلًا حمّالى كه بار بر پشت دارد به ديوارى تكيه مىدهد و ديوار خراب شود . در اين مورد مىگويند اگر واقعاً وضع ديوار طورى بوده كه دنبال بهانهاى بوده تا خراب شود ، صاحب آن ضامن است . اما اگر وضع ديوار اينچنين نبوده ولى تكيهء او تكيهاى بوده كه اصولًا خراب كننده بوده ، آن كسى كه اين كار را كرده ضامن است . يا شخصى حيوانش را رها مىكند و اين حيوان مىرود در جاى ديگر خسارت به بار مىآورد .
آيا او ضامن است يا نه ؟ و مثالهاى متعدد ديگر . ضابطه در همهء اينها اين است كه عرفاً صدق كند كه اين شخص منشأ اتلاف شده . اين يك قاعده كلى است . و در جايى كه يك انسان ديگر دخالت دارد ، ضابطه اين است كه از دو انسانِ مسبّب و انسانِ سبب كداميك دخالتشان اقوى تشخيص داده مىشود و كداميك ضعيفتر .
پرسش و پاسخ
سؤال : گاهى مىشود كه مىدانيم شخصى گناهى نكرده . فرض كنيد از طرف كسى تهديد مىشود كه اگر اين فرد را اعدام نكنى خودت را اعدام مىكنيم يا حتى تهديد هم نمىشود . در اينجا چطور خواهد بود ؟ .
جواب : به هر صورت كه باشد او چنين حقى ندارد . گفتيم در دماء ، تهديد هم اثر ندارد و حتى اگر بگويند خودت را مىكشيم ، نبايد قبول كند .
سؤال : فرض كنيد كه فردى مأمور تشكيلات قضايى است ، يعنى در تشكيلات اجرايى آن نقش دارد و بايد فردى را كه جنايت كرده و قانوناً محكوم به اعدام است اعدام كند . آيا اين مأمور اعدام وظيفه دارد كه راجع