نويسندهء همين كتاب ، تاريخ روابط زن و مرد را از نظر جامعه شناسى به چهار دوره تقسيم مىكند :
دورهء اول مرحلهء طبيعى و اشتراكى اوليه كه زن و مرد بدون هيچ گونه قيد و شرطى با هم خَلطه و آميزش داشتهاند . در اين دوره به عقيدهء اين نويسنده اساساً زندگى خانوادگى وجود نداشته است .
دورهء دوم دورهء تسلط مرد است . در اين دوره مرد بر زن غلبه كرده خود را مالك او دانسته او را همچون ابزارى در خدمت خود درآورده است . حجاب يادگار اين دوره مىباشد .
دورهء سوم مرحلهء قيام و اعتراض زن است . در اين مرحله زنان از ناسازگارى مردان به ستوه آمدند و در مقابل مظالم آنها ابتدا مقاومت كردند و چون دريافتند كه طبيعت خشن مردان به اين آسانى حاضر نيست حق آنها را رعايت كند به منظور احقاق حق خود متدرّجاً عليه مردان طغيان كردند ، اتحاديهها تشكيل دادند ، به وسيلهء مطبوعات و كنفرانسها و دسته بندىها با مردان مبارزه كردند . ضمناً چون دريافتند كه زورگويى مردان نتيجهء تربيت ناسالم عهد كودكى و مخصوصاً تبعيض بين پسران و دختران است در رفع نقايص آموزش و پرورش عمومى كوشيدند .
دورهء چهارم مرحلهء تساوى حقوق زن و مرد است و به دورهء اول شباهت كامل دارد . اين دوره از اواخر قرن نوزدهم شروع شده ، هنوز در همه جا استقرار نيافته است .
از نظر اين منطق ، پوشش زن عبارت است از زندانى شدن زن به دست مرد ، و علت اينكه مرد زن را اينچنين اسير مىكرده اين است كه مىخواسته هرچه بيشتر از وجود او بهرهء اقتصادى ببرد .
بررسى .
تقسيم تاريخ روابط زن و مرد به چهار دوره به نحوى كه ذكر شد تقليد نارسايى است از آنچه پيروان كمونيزم دربارهء ادوار تاريخى زندگى بشر از نظر عوامل اقتصادى كه به عقيدهء آنها زيربناى همهء پديدههاى اجتماعى است ذكر كردهاند . آنها مىگويند ادوار تاريخى بشر عبارت است از دورهء اشتراك اوليه ، دورهء ملوك الطّوايفى ، دورهء سرمايه دارى و دورهء كمونيزم و اشتراك ثانوى كه شباهت كامل به دورهء اشتراك اوليه دارد .
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 410
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٤١٠