حاكم شرعى آنجا كه مرد نه به وظايف زوجيت عمل مىكند و نه طلاق مىدهد بايد زوج را احضار كند . اول به او تكليف طلاق كند . اگر طلاق نداد خود حاكم طلاق مىدهد . امام صادق در روايتى كه ابوبصير از آن حضرت نقل كرده است فرمود : هركس زنى دارد و او را نمىپوشاند و نفقهء او را نمىپردازد ، بر پيشواى مسلمين لازم است كه آنها را ( به وسيلهء طلاق ) از يكديگر جدا كند . » .
اين بود خلاصهء بسيار مختصرى از نظريهء يك فقيه طراز اول عصر حاضر . هر كس كه تفصيل بيشترى بخواهد بايد به رسالهء حقوق الزوجيه از تقريرات درس معظم له مراجعه كند .
چنان كه ملاحظه فرموديد جملهء «
فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ
» يك اصل و قاعدهء كلى است كه قرآن كريم در چهارچوب آن ، حقوق زوجيت را مقرر داشته است . عليهذا اسلام به حكم اين اصل و به خصوص به موجب تأكيدى كه با جملهء «
وَ لا تُمْسِكُوهُنَّ ضِراراً لِتَعْتَدُوا
» فرموده است ، به هيچ وجه اجازه نمىدهد كه مرد ازخدابى خبرى از اختيارات خود سوء استفاده كند و زنى را نه به خاطر زندگى با او بلكه به خاطر درمضيقه قراردادن او و جلوگيرى او از ازدواج با مرد ديگر در قيد ازدواج نگه دارد .
شواهد و دلايل ديگر
علاوه بر شواهد و دلايلى كه در رسالهء حقوق الزوجيه ذكر شده است ، شواهد و دلايل زيادتر ديگرى هست كه مىرساند جملهء «
فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ
» از نظر اسلام يك اصل كلى است و حقوق زوجيت بايد در چهارچوب آن رعايت شود . هرچه انسان بيشتر در اطراف و جوانب اين مطلب مطالعه مىكند ، آن را روشنتر مىيابد و بيشتر به استحكام مقررات دين مبين اسلام پى مىبرد .
در كافى جلد 5 ، صفحهء 502 از امام صادق روايت مىكند كه فرمود :
اذا ارادَ الرَّجُلُ انْ يَتَزَوَّجَ الْمَرْأةَ فَلْيَقُلْ : اقْرَرْتُ بِالْميثاقِ الَّذى اخَذَ اللَّهُ : امْساكٌ بِمَعْروفٍ اوْ تَسْريحٌ بِاحْسانٍ . .
يعنى وقتى كه مردى مىخواهد ازدواج كند بگويد اعتراف مىكنم به پيمانى كه