سلسله تعهدات براى طرفين به وجود مىآورد . تنها با انجام آن تعهدات است كه سعادت طرفين تأمين مىگردد . بعلاوه ، سعادت اجتماع نيز بستگى دارد به سعادت آنها و انجام يافتن تعهدات آنها در برابر يكديگر .
حقوق عمدهء زوجه عبارت است از نفقه و كسوه ، حق همخوابگى و زناشويى ، حسن معاشرت اخلاقى .
اگر مرد از انجام تعهدات خود نسبت به زن شانه خالى كند و از طلاق نيز خوددارى كند ، تكليف زن چيست و چگونه بايد با مرد مقابله شود ؟ .
در اينجا دو راه فرض مىشود : يكى اينكه حاكم شرعى حق دخالت داشته باشد و با اجراى طلاق كار را يكسره كند ، ديگر اينكه زن نيز به نوبهء خود از انجام تعهدات خود در برابر مرد خوددارى نمايد .
اما از نقطه نظر اول يعنى دخالت حاكم شرعى ، ببينيم روى چه اصل و چه مجوزى حاكم شرعى در اين گونه موارد حق دخالت دارد .
قرآن كريم در سورهء بقره چنين مىفرمايد : «
الطَّلاقُ مَرَّتانِ فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ . . .
» « 1 » يعنى حق طلاق ( و رجوع ) دو نوبت بيش نيست . از آن پس يا نگهدارى به شايستگى و يا رها كردن به نيكى .
و باز در سورهء بقره مىفرمايد : «
وَ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَ لا تُمْسِكُوهُنَّ ضِراراً لِتَعْتَدُوا وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ
» « 2 » يعنى هر گاه زنان را طلاق داديد و موقع عدهء آنها رسيد ، يا از آنها به خوبى نگهدارى كنيد و يا به خوبى جلوشان را باز بگذاريد . مبادا براى اينكه به آنها ستم كنيد آنها را به شكل زيان آورى نگهدارى كنيد . هر كه چنين كند بايد بداند كه به خويشتن ستم كرده است .
از اين آيات يك اصل كلى استفاده مىشود و آن اينكه هر مردى در زندگى خانوادگى يكى از دو راه را بايد انتخاب كند : يا تمام حقوق و وظايف را به خوبى و شايستگى انجام دهد ( امساك به معروف نگهدارى به شايستگى ) و يا علقهء زوجيت را قطع و زن را رها نمايد ( تسريح به احسان رها كردن به نيكى ) . شق
هامش
( 1 ) . بقره / 229 .
( 2 ) . بقره / 231 .