از آوردن خدمتكار به خاطر اينكه در هزينهء زندگى صرفه جويى شود مضايقه مىنمايند ، نيرو و جوانى و سلامت خود را فداى خانه و لانه و آشيانه و در واقع فداى شوهر مىكنند . اكنون فرض كنيد شوهر چنين زنى پس از سالها زندگى مشترك هوس زن نو و طلاق همسر كهنه به سرش مىزند و مىخواهد زن نو را به لانه و آشيانهء زن اول - كه به قيمت عمر و جوانى و سلامت و آرزوهاى بربادرفتهء او تمام شده - بياورد ؛ مىخواهد با محصول دسترنج زن اول با زن ديگر عياشى و هوسرانى كند . تكليف اين كار چيست ؟ .
اينجا ديگر تنها مسألهء بهم خوردن كانون خانوادگى و گسيخته شدن رابطهء زوجيت مطرح نيست كه گفته شود ناجوانمردى شوهر مرگ ازدواج است و تحميل زن به مرد ناجوانمرد دون شأن و مقام طبيعى زن است .
مسألهء ديگرى مطرح است : مسألهء آواره و بىآشيانه شدن ، مسألهء تحويل دادن آشيانهء خودساخته را به رقيب ، مسألهء هدر رفتن رنجها و كارها و زحمتها و خدمتها مطرح است .
شوهر و كانون خانوادگى و خاموش شدن شعلهء حيات خانوادگى به جهنم ! هر انسانى لانه و آشيانهاى مىخواهد و به لانه و آشيانهاى كه به دست خود براى خود ساخته است علاقهمند است . اگر مرغى را از خانه و لانهاى كه براى خود ساخته است بيرون كنند از خود دفاع مىكند . آيا زن حق ندارد از لانه و آشيانهء خود دفاع كند ؟ آيا اين كار از طرف مرد ظلم واضح نيست ؟ اسلام از اين نظر چه فكرى كرده است ؟ .
به عقيدهء ما اين مشكله كاملًا قابل توجه است . غالب ناراحتيهايى كه به واسطهء طلاقهاى ناجوانمردانه صورت مىگيرد از اين ناحيه است . در اين گونه موارد است كه طلاق تنها فسخ زوجيت نيست ، ورشكستگى و نابودى زن است .
اما همان طورى كه در متن پرسش اشاره شد ، مسألهء خانه و آشيانه با مسألهء طلاق دوتاست ؛ ايندو را از يكديگر بايد تفكيك كرد . از نظر اسلام و مقررات اسلامى اين مشكل حل شده است . اين مشكل از جهل به مقررات اسلامى و از سوء استفادهء مردان از حسن نيت و وفادارى زنان به وجود آمده است .
اين مشكل از آنجا پيدا شده كه غالباً مردان و زنان گمان مىكنند كار و خدمتى كه زن در خانهء مرد مىكند ومحصولى كه از آن كارها پديد مىآيد به مرد تعلق دارد ، بلكه گمان مىكنند مرد حق دارد كه به زن مانند يك برده يا مزدور فرمان دهد و بر زن واجب
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 277
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٢٧٧