گناه مبرّاست و اين زن است كه مرد را به گناه مىكشاند . مىگويند شيطان مستقيماً در وجود مرد راه نمىيابد و فقط از طريق زن است كه مردان را مىفريبد ؛ شيطان زن را وسوسه مىكند و زن مرد را . مىگويند آدمِ اوّل كه فريب شيطان را خورد و از بهشت سعادت بيرون رانده شد ، از طريق زن بود ؛ شيطان حوّا را فريفت و حوّا آدم را .
قرآن داستان بهشت آدم را مطرح كرده و لى هرگز نگفته كه شيطان يا مار حوّا را فريفت و حوّا آدم را . قرآن نه حوّا را به عنوان مسؤول اصلى معرفى مىكند و نه او را از حساب خارج مىكند . قرآن مىگويد : به آدم گفتيم خودت و همسرت در بهشت سكنى گزينيد و از ميوههاى آن بخوريد . قرآن آنجا كه پاى وسوسهء شيطان را به ميان مىكشد ضميرها را به شكل « تثنيه » مىآورد ، مىگويد «
فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطانُ
» « 1 » شيطان آن دو را وسوسه كرد «
فَدَلَّاهُما بِغُرُورٍ
» « 2 » شيطان آن دو را به فريب راهنمايى كرد «
وَ قاسَمَهُما إِنِّي لَكُما لَمِنَ النَّاصِحِينَ
» « 3 » يعنى شيطان در برابر هر دو سوگند ياد كرد كه جز خير آنها را نمىخواهد .
به اين ترتيب قرآن با يك فكر رايج آن عصر و زمان كه هنوز هم در گوشه و كنار جهان بقايايى دارد ، سخت به مبارزه پرداخت و جنس زن را از اين اتهام كه عنصر وسوسه و گناه و شيطان كوچك است مبرّا كرد .
يكى ديگر از نظريات تحقيرآميزى كه نسبت به زن وجود داشته است در ناحيهء استعدادهاى روحانى و معنوى زن است ؛ مىگفتند زن به بهشت نمىرود ، زن مقامات معنوى و الهى را نمىتواند طى كند ، زن نمىتواند به مقام قرب الهى آنطور كه مردان مىرسند برسد . قرآن در آيات فراوانى تصريح كرده است كه پاداش اخروى و قرب الهى به جنسيت مربوط نيست ، به ايمان و عمل مربوط است ، خواه از طرف زن باشد و يا از طرف مرد . قرآن در كنار هر مرد بزرگ و قدّيسى از يك زن بزرگ و قدّيسه ياد مىكند . از همسران آدم و ابراهيم و از مادران موسى و عيسى در نهايت تجليل ياد كرده است . اگر همسران نوح و لوط را به عنوان زنانى ناشايسته براى شوهرانشان ذكر مىكند ، از زن فرعون نيز به عنوان زن بزرگى كه گرفتار مرد پليدى بوده است غفلت نكرده است . گويى قرآن خواسته است در داستانهاى خود توازن را حفظ كند و
هامش
( 1 ) . اعراف / 20 .
( 2 ) . اعراف / 22 .
( 3 ) . اعراف / 21 .