التسليم و سمّوه نصيحة مخلصين يريدون له الحياة « 1 » ( آنطور كه ابن عباس و ديگران كردند ) و لكنهم لم يخادعوا انفسهم و لم يخادعوه وراء اصدق النصيحة له ان يجنبوه التسليم و لا يجنبوه الموت ، و هم جميعاً على ذلك « 2 » ؛ با آنكه عيال و اطفال را مىديدند و عاقبت آنها را مىدانستند و اين خيلى عجيب است و دليل بر اين است كه مكتب حسينى مكتب عشق بود ( مُناخُ رُكّابٍ وَ مَنازِلُ عُشّاقٍ ) .
شود آسان به عشق كارى چند * كه بود نزد عقل بس دشوار
منطق ابن عباس و منطق امام حسين عليه السلام
منطق ابن عباس منطق سياست و بازى سياسى بود ، منطق عقل و دُها و رعايت مصالح نفس خود بود . او با منطق عقلى ، صحيح مىگفت كه : انى اتخوف عليك فى هذا الوجه الهلاك ، ان اهل العراق قوم غدر « 3 » ( پس تو هم با آنها سياست بازى و غدر كن ) اقم بهذا البلد فانّك سيّد اهل الحجاز ، فان كان اهل العراق يريدونك كما زعموا فلينفوا عدوّهم « 4 » ( خودشان بروند دم چك ، اگر كشته شدند كه به جهنم ، اگر غالب شدند و مهيّا شد تو برو . درست اين منطق ، منطق سياسيّون نفعى است نه منطق شهدا ) ثم اقدم عليهم ، فان ابيت الا ان تخرج فسر الى اليمن فان لها حصوناً و شعاباً ، و لأبيك بها شيعة « 5 » معناى كلام ابن عباس اين است كه اگر اهل عراق حاكمشان را بيرون نكردند و اهل جهاد نبودند تو هم آنها را رها كن . اين منطق منطق معامله است . منطق امام نه
هامش
( 1 ) . [ و به انديشهء هيچ كدام آنها خطور نكرد كه براى نجات خودشان و آن حضرت بازگشت از اين حركت را در نظر حضرتش جلوه دهند ، و اگر مىخواستند خود را بفريبند مىتوانستند تسليم در برابر دشمن را در نظر حضرتش جلوه دهند و نامش را نصيحت و خيرخواهى گذارند و چنين وانمود كنند كه اخلاص مىورزند و ادامهء زندگى را براى حضرتش آرزو دارند . ]
( 2 ) . [ و ليكن نه خودشان را فريفتند و نه آن حضرت را ، از روى خيرخواهى صادقانهء خود كه او را از تسليم دور مىداشتند و از مرگ نه ، و همگى بر اين حالت بودند . ]
( 3 ) . [ من بر تو در اين سفر بيم كشته شدن دارم ، زيرا اهل عراق قومى خيانتپيشهاند . ]
( 4 ) . [ در همين شهر بمان ، زيرا تو سرور اهل حجازى ، پس اگر اهل عراق خواهان تو باشند چنان كه مدعىاند بايد دشمنانشان را دور سازند و از شهر خود برانند . ]
( 5 ) . [ سپس نزد آنها برو ؛ و اگر تصميم حتمى دارى كه بيرون شوى پس به يمن برو زيرا كه دژها و درههاى فراوان دارد ، و پدرت در آنجا شيعيانى دارد . ]