خودش باشد حافظ و نگهبان عموم باشد و غير آن . اما يزيد با همهء اسلاف فرق داشت به ترتيبى كه قبلًا گذشت .
قبلًا در ضمن احوال ابن زياد و يزيد گفتيم كه يك علت اين فاجعه و اين آتش كه اول دامن خود آنها را گرفت ، اين بود كه جوان و ناآزموده بودند . شاعر عرب مىگويد :
انَّ الشَّبابَ وَ الْفَراغَ وَ الْجِدَةَ * مَفْسَدَةٌ لِلْمَرْءِ اىُّ مَفْسَدَةٍ « 1 »
مسألهء گريه بر سيد الشهداء
يكى از مسائل مربوط به سيد الشهداء مسألهء گريه است . بايد مسألهء گريه و خنده از چند نظر [ بررسى شود ] : يكى از نظر اينكه از مختصات و اعراض خاصهء انسان به شمار رفتهاند ، ديگر از نظر علل و مبادى جسمى و روحى ، سوم از نظر آثار و عوارض جسمى و روحى ، چهارم از نظر اخلاقى و عقيدهء علماى اخلاق و آداب ، پنجم از نظر آثار اجتماعى خنده و گريه ، ششم انواع خندهها و گريهها و آيا همهء خندهها خوب است و همهء گريهها بد يا نه ؟ و اينكه نوع گريهء بر امام حسين لذتبخش است و به قلب صفا و روشنى مىدهد ، و بايد مقايسهاى شود بين مكتب امام حسين و مكتبهاى خنده و كمدى و اشارهاى شود به فيلمهاى كمدى و فيلمهاى تراژدى و اشعارى كه شعراى ما در باب گريه و مدح آن گفتهاند مثل اينكه :
گريه بر هر درد بىدرمان دواست * چشم گريان چشمهء فيض خداست
در همهء اينها بحث شود .
خنده و گريه مظهر شديدترين حالات احساسى انسان است . آن وقتى كه كسى بتواند مالك خنده و گريهء مردمى بشود ، به حقيقت مالك قلب آنها شده و با عواطف آنها بازى مىكند . كارهاى قلبى غير از كارهاى عقلى است . تاكنون با قلبهاى مردم از راه گريه [ بر ] سيد الشهداء بازى شده بدون اينكه تحت كنترل عقل بيايد و هدف داشته باشد . تنها هدف داشتن كافى نيست ، نظم و سازمان هم لازم است .
در مجلهء « راديو ايران » شمارهء 70 مقالهاى به قلم دكتر حسن علوى ( مرز دانش )
هامش
( 1 ) . [ جوانى و بيكارى و ثروت مفسدهء بزرگى براى آدمى است . ]