اينجا عكس العمل امام چه بايد باشد ؟ حجّت بر او تمام شده است . عكس العمل ، مثبت و ماهيت عملش ماهيت تعاون است ؛ يعنى مسلمانانى قيام كردهاند ، امام بايد به كمك آنها بشتابد . اينجا ديگر عكس العمل امام ماهيت منفى و تقوا ندارد ، ماهيت مثبت دارد . كارى از ناحيهء ديگران آغاز شده است ، امام حسين بايد به دعوت آنها پاسخ مثبت بدهد . اينجا وظيفه چيست ؟ در آنجا وظيفه « نه » گفتن بود . از نظر بيعت ، امام حسين فقط بايد بگويد : نه ، و خودش را پاك نگه دارد و نيالايد . و لهذا اگر امام حسين پيشنهاد ابن عبّاس را عمل مىكرد و مىرفت در كوهستانهاى يمن زندگى مىكرد كه لشكريان يزيد به او دست نمىيافتند ، از عهدهء وظيفهء اولش برآمده بود ؛ چون بيعت مىخواستند ، نمىخواست بيعت كند ؛ آنها مىگفتند : بيعت كن ، مىگفت : نه . از نظر تقاضاى بيعت و از نظر احساس تقوا در امام حسين و از نظر اينكه بايد پاسخ منفى بدهد ، با رفتن در كوهستانهاى يمن كه ابن عبّاس و ديگران پيشنهاد مىكردند ، وظيفهاش را انجام داده بود . اما اينجا مسأله مسألهء دعوت است ، يك وظيفهء جديد است ؛ مسلمانها حدود هجده هزار نامه با حدود صد هزار امضا دادهاند . اينجا اتمام حجّت است .
امام حسين از اول حركتش معلوم بود كه مردم كوفه را آماده نمىبيند ، مردم سست عنصر و مرعوبشدهاى مىداند . در عين حال جواب تاريخ را چه بدهد ؟ قطعاً اگر امام حسين به مردم كوفه اعتنا نمىكرد ، همين ما كه امروز اينجا نشستهايم مىگفتيم : چرا امام حسين جواب مثبت نداد ؟ .
ابو سَلَمهء خلّال كه به او مىگفتند وزير آل محمّد در دورهء بنى العبّاس ، وقتى كه ميانهاش با خليفهء عبّاسى بهم خورد كه طولى هم نكشيد كه كشته شد ، فوراً دو نامه نوشت : يكى به امام جعفر صادق و يكى به عبد الله محض و هر دو را در آنِ واحد دعوت كرد ، گفت من و أبو مسلم كه تا حالا براى اينها كار مىكرديم ، از اين ساعت مىخواهيم براى شما كار كنيم ؛ بياييد با ما همكارى كنيد ، ما اينها را از بين مىبريم . اولًا وقتى براى دو نفر نامه مىنويسد ، علامت اين است كه خلوص ندارد . ثانياً بعد از اينكه رابطهاش با خليفهء عبّاسى به هم خورده ، چنين نامهاى نوشته است . وقتى نامه به امام جعفر صادق عليه السلام رسيد امام نامه را خواند ، بعد در جلو چشم حامل نامه آن را مقابل آتش گرفت و سوزاند . آن شخص پرسيد : جواب نامه چيست ؟ فرمود : جواب نامه همين است . هنوز او برنگشته بود كه ابو سلمه را كشتند . و هنوز مىبينيم خيلى افراد سؤال مىكنند كه چرا
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 143
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص١٤٣