» به موجب لطف پروردگار ، رفتار شخصى و فردى تو با مسلمين رفتار ملايم است و به همين جهت مسلمين را جذب كردهاى ، و اگر تو آدم خشن و قسىّ القلبى مىبودى مسلمين از دور تو پراكنده مىشدند . «
فَاعْفُ عَنْهُمْ
» گذشت داشته باش ، عفو كن ، بگذر . ( خود عفو داشتن از شؤون نرمى است ) «
وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ
» براى مسلمين استغفار و طلب مغفرت كن ؛ لغزشى مىكنند ، نزد تو مىآيند ، برايشان دعا و طلب مغفرت كن .
پيغمبر با مسلمين آنچنان اخلاق نرمى داشت كه عجيب بود . فريفتگى و شيفتگى مسلمين نسبت به پيغمبر فوق العاده است . پيغمبر اكرم با مسلمين آنچنان يگانه است كه مثلًا زنى كه بچهاش متولد شده بود مىدويد : يا رسول اللَّه ! دلم مىخواهد به گوش اين بچهء من اذان و اقامه بگويى . يا ديگرى بچهء يك سالهاش را مىآورد : يا رسول اللَّه ! دلم مىخواهد اين بچهء مرا مقدارى روى زانوى خودت بنشانى و به او نگاه كنى تا تبرّك بشود ، يا به بچهام دعا كنى ؛ مىفرمود : بسيار خوب . حديث دارد ، شيعه و سنى روايت كردهاند كه گاهى اتفاق مىافتاد بچه در دامن پيغمبر ادرار مىكرد . تا او ادرارش شروع مىشد ، پدر و مادرها ناراحت و عصبانى مىدويدند كه بچه را از بغل پيغمبر بگيرند . مىفرمود : « لا تُزْرِموا » اين كار را نكنيد ، بچه است ، ادرارش گرفته است ، كارى نكنيد ادرار بچه قطع بشود كه موجب بيمارى مىشود . ( و اين مسألهاى است كه در طب و روانشناسى امروز ثابت شده كه اين كار بسيار اشتباه است : گاهى پدر و مادرهايى بچهشان را در جايى نشاندهاند ، اين بچه ادرار مىكند ، براى اينكه جلوى ادرار بچه را بگيرند فوراً او را با عصبانيت به طرفى پرت مىكنند يا به سرش فرياد مىكشند ، و بسا هست كه اين بچه يك بيمارى پيدا مىكند كه تا آخر عمر اثرش از بين نمىرود ، چون يك حالت هيجان و گمراهى پيدا مىكند . از نظر بچه ادرار كردن يك امر طبيعى است ، بعد با عكس العمل شديد پدر يا مادر مواجه مىشود . طبيعت مىگويد ادرار كن ، امر پدر يا مادر مىگويد ادرار نكن ، در نتيجه دچار هيجان و اضطراب و آشفتگى روحى مىشود . ) تا اين حد پيغمبر اكرم [ ملايم بود ] .
مشورت .
«
وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ
» . اين هم از شؤون اخلاق نرم و ملايم پيغمبر بود . [ قرآن