سيّاره و از روان خودآگاه انسان به روان ناخودآگاه انسان [ پى مىبريد ] ، ولى پيامبران آمدهاند به شناخت انسان ژرفا بدهند .
فرق علم و دين در همين جاست : علم آمده است براى اينكه به شناسايى انسان گسترش بدهد ، شناخت را افزايش دهد . اديان هم آمدهاند كه به شناخت انسان افزايش دهند « 1 » ، اما افزايش در جهت ژرفايى شناخت ؛ آمدهاند بگويند تمام اين جهان كه مىبينى ، در مقابل جهان غيبى كه بر اين جهان احاطه دارد كحلقه فى فلاة مثل يك حلقه است در صحرا ( يك حلقه در مقابل يك صحرا چقدر حقارت دارد ! اين جهان هم نسبت به جهان غيب اينقدر حقير است ) ؛ از اين عالم چيزى كم نكردهاند ، بلكه عظمت آن عالم را به ما ارائه و نشان دادهاند .
بحث ما دربارهء « مراحل شناخت » در اينجا پايان مىپذيرد .
هامش
( 1 ) . اگر يادتان باشد دو نوع افزايش داشتيم : افزايش افقى يعنى گسترش و توسعه كه علم اين كار را مىكند ، [ و افزايش عمقى ] .