2 - اثبات وجود مادهء اولى
در اين بحث نظريهء مشّائين را در باب ماده مطرح كرديم و برهانى را كه آنها اقامه مىكنند بر وجود مادهء اولى ذكر كرديم و گفتيم البته براهين متعددى اقامه كردهاند و عمدهء براهين اينها دو برهان است : يكى همان برهان معروف فصل و وصل ، و يكى هم برهان قوه و فعل . برهان فصل و وصل را در جلسهء پيش عرض كرديم . ممكن است كسى بر اين برهان خدشه و مناقشه وارد كند ، و از جمله كسانى كه بر اين برهان مناقشه كرده و اين برهان را ناتمام دانسته است شيخ اشراق است ، و البته روى بحثهاى او بعدها حرفهاى خيلى زيادى گفته شده است در رد و ايراد كه آيا حرف او درست است يا درست نيست كه در كتب مفصل - مثلًا اسفار در جلد دومش در مباحث جواهر و اعراض - به تفصيل طرح شده است . آنچه يادم مىآيد دو سه ورق يا سه چهار ورق يعنى هفت هشت صفحه با آن صفحات بزرگ اسفار اختصاص داده شده است به همين برهان فصل و وصل . كمتر اتفاق مىافتد كه در اطراف يك برهان بر يك مطلب ، اينهمه بحث كنند . بنابراين ما در اينجا بيش از اين بحث نمىكنيم چون به اين زوديها بحثش به پايان نمىرسد .