فصل سى و هفتم اقامت در تهران - شرح اين شهر و پيرامونش -
قصر قاجار - حركت از دربار براى رفتن به اردوگاه سلطانيه - خصوصيات مربوط به مرگ آقاى روميو - رسيدن به اردوگاه سلطانيه .
تمام مدتى را كه در تهران بسر مىبردم در كاخ ميرزا رضا قلى جاى داشتم و اين همانجائى است كه به آنجا فرود آمده بودم . بسيارى از اربابان ايرانى و ارمنىخواه براى كنجكاوى خود و از آن مهمتر براى خوشايند شاه به ديدار من مىآمدند . وزيران بمناسبت حركت آيندهء دربار جشنهاى شايانى مىگرفتند كه از نظر گرماى هوا اين جشنها در شب گرفته مىشد . اين جشنها عبارت بود از ساز و آواز ، سرودن شعر و غذاهاى عصرانه ، خواه بر روى ايوان يا طالارهاى روباز كه مشرف به باغهاى چراغانى شده بود « 1 » .
شهر تهران بر روى يك زمين پست در پاى رشته كوه البرز در ده فرسخى ( ليو ) قلهء دماوند و در 25 يا 30 فرسخى درياى خزر ساخته شده است . تمايل به اينكه به مركز ايران نزديك باشد و درعينحال از مازندران ، استانى كه مردمانش خيلى به قاجار علاقمند هستند دور نباشد سبب شد كه در 1794 آقا محمد خان تصميم بگيرد كه مقر خودش را در اين شهر استوار كند و براى آن برج و بارو
هامش
( 1 ) - ايرانيان كنونى از آنانى كه در زمان شاردن بودند در چراغانى و آتشبازى دست كمى ندارند . شمارهء بسيارى چراغ موشى را بوسيلهء ريسمانها بر چوببنديها ثابت مىكنند و خوشه گلها و تاج گلها و زيورهاى مختلف ديگر بوسيلهء آنها به وجود مىآورند .