اين بحث براى ما صحيح و رواست .
و همچنين فايدهء 1 هر كار اجمالا اثرى است كه با انجام يافتن آن پيدا مىشود و اثر اين بحث را انكار نمىتوان كرد . پس :
شرح
مىگويند ما از آن جهت مىگوييم خدا يكى است كه پيغمبر و ائمه گفتهاند يكى است و الّا از راه عقل هيچ دليلى براى يگانگى خدا نداريم . اينها توقيفى بودن اسماء اللّه را بهانه قرار داده از هر گونه تلاش علمى در معارف الهى خوددارى كرده بلكه با آن مخالفت مىكنند . اين دسته احياناً در اصطلاح حكماى اسلامى « معطّله » خوانده مىشوند زيرا معتقد به تعطيل دستگاه عقلانى در مسائل الهى مىباشند و به اصطلاح هر گاه پاى بحث و تحقيق اين مسائل مىرسد به عقل فرمان تعطيل و استراحت مىدهند . اين عده نيز به نوبهء خود استدلالهايى دارند كه اكنون جاى بحث و انتقاد از آنها نيست .
اجمالًا در مقام انتقاد از اين نظريه در اينجا همين قدر مىگوييم كه در آثار اسلامى كه « معطّله » به آنها استناد مىكنند نه تنها دستور تعطيل داده نشده است ، ترغيب فراوانى دربارهء به كار انداختن عقل و فكر در اين مسائل به عمل آمده است . در آينده ، در همين مقاله ، آنجا كه دربارهء صفات خدا بحث مىكنيم نظر معطّله را مفصل نقل و انتقاد خواهيم كرد .
( 1 ) . اما فايدهء اين بحث : اولًا وقتى كه يك بحث در قلمرو كاوشهاى عقلانى و فكرى بشر قرار گرفت پرسش از فايده دربارهء آن غلط است ، زيرا خودش فايده است و پرسش از فايده براى فايده غلط است . بشر در جهانى زندگى مىكند كه نه از ابتداى آن آگاه است و نه از انتهاى آن و نه از منشأ آن . طبعاً مايل است از ابتدا و انتها و منشأ آن آگاه گردد . خود اين آگاهى قطع نظر از هر فايدهء ديگر براى او مطلوب است . لزومى ندارد كه هر مسألهء علمى و نظرى يك فايدهء عملى داشته باشد .
ثانياً اعتقاد و ايمان به خدا از مفيدترين و لازمترين معتقدات بشر در زندگى است .
اعتقاد و ايمان به خدا از نظر فردى آرامش دهندهء روح و روان و پشتوانهء فضائل