نوع تصرف در ماده است انجام مىدهيم ( اگر چه اين سخن فعلًا خام بوده و مفهوم حقيقى خود را چنان كه شايد و بايد پيدا نمىكند و در جاى ويژهء خود بايد روشن شود ولى عجالتا همين اندازه و سربسته كافى است ) .
شرح
مطالعاتى كه دانشمندان از دورههاى قديم تا كنون روى اسلوبهاى فنى و علمى در اين موجودات كردهاند و تأثيرات و فعاليتهاى اين موجودات را مورد نظر قرار دادهاند موجب شده كه براى اين موجودات يك تقسيم و طبقه بندى كلى قائل شوند به اين ترتيب : « جماد ، نبات ، حيوان ، انسان » و در اين تقسيم و طبقه بندى آنچه در درجهء اول مقياس و ملاك واقع شده نوع فعاليت و آثار اين موجودات است يعنى چون اختلاف كلى بين نوع فعاليت جماد و نبات و هر يك از ايندو با حيوان و هر يك از اين سه با انسان ديده شده اين تقسيم و طبقه بندى به وجود آمده .
دانشمندان جمادات را مورد مطالعه قرار دادهاند و يك سلسله خواص و آثار در بسائط و مركبات آنها يافتهاند ولى در نباتات برخوردهاند كه علاوه بر آنچه در جمادات ديده مىشود يك نوع فعاليت مخصوص ديگر كه عبارت است از تغذى و « جزء خود كردن مواد خارجى » و رشد و توليد مثل كردن نيز ديده مىشود و مثل اينكه يك دستگاه « خودكار » كه خودش خودش را ترميم و اصلاح مىكند و نقص خود را رفع مىكند در درون اين دسته از موجودات گذاشته شده و پس از مدتى به علت مجهول و نامعلومى ( كه هنوز هم نامعلوم است ) اين دسته از موجودات راه نزول و انحطاط را مىپيمايند و از بين مىروند . در دستهء ديگر از موجودات كه آنها را « حيوان » نام نهادهاند علاوه بر آنچه در نباتات ديدهاند آنها را داراى شعور و ادراك و ميل و لذت يافتهاند كه كارهايى را به تحريك ميل و راهنمايى شعور و انديشه انجام مىدهند و در ميان آنها انسان را از لحاظ شعور و انديشه داراى امتياز فوق العادهاى يافتهاند .
بديهى است كه مطالعات دانشمندان اوليه در مورد هر يك از اين چهار قسمت موجودات با آنچه امروز در دست بشر است از زمين تا آسمان متفاوت است . معلومات بشر اوليه در مورد شناخت طبيعت بىجان و طبيعت جاندار ، از نبات و حيوان و انسان ، در مقابل معلومات بشر امروز صفر است ولى در عين حال اين تقسيم و طبقه بندى كه در بالا گفته شد كه با مقياس اختلاف موجودات در « نوع فعاليت » در نظر گرفته شده به قوّت و استحكام خود باقى است و از طرف همهء دانشمندان به رسميت شناخته شده و