شكل يك آبادى بزرگى مجسم مىشود حداكثر صد برابر آبادى خودش كمّا و كيفا .
ولى ما براى اصلاح تصور وى مىگوييم : « نيويورك آبادى است ليكن نه از اين
شرح
خود على ( ع ) مباحث بسيار عميقى با روش استدلالى و عقلى و فلسفى در الهيات طرح كرده كه هرگز در جهان سابقه نداشته است . تعليمات او خود عامل بسيار مهمى براى توجه به الهيات عقلى و پيشرفت الهيات عقلى در جهان اسلام و بالاخص در جهان شيعه به شمار مىرود .
به هر حال اين مطلب كه حق عقل در اين مسائل چه اندازه است ؟ آيا بايد در اين مسائل يكسره قائل به تعطيل و تعبد باشيم ، خصوصاً با توجه به اينكه مىگويند اسماء اللّه توقيفى است ، يا آنكه در حدود معيّنى امكان معرفت براى عقل هست ؟ فعلًا محل بحث نيست ، بعداً در همين مقاله مورد بحث واقع خواهد شد .
آنچه فعلًا مطرح است اين است كه « ما خدا را چگونه تصور مىكنيم ؟ » . بديهى است كه تصور خدا مستقيماً از راه حواس وارد ذهن نمىشود ، زيرا گذشته از اينكه مىدانيم ادراكات حسى ما از چه نوع و چه مقوله است و تصور خدا در ميان آنها يافت نمىشود ، مدركات حسى ما محدود و مقيد است و خداوند حقيقتى مطلق است و محدوديت با ذات او ناسازگار است . پس ؛ از چه راه ما ذات حق را تصور مىكنيم ؟
در مقالهء پنجم تحت عنوان « پيدايش كثرت در ادراكات » يك سلسله بحثهاى كلى دربارهء كيفيت پيدايش مفاهيم انجام شد . با توجه به آنچه در آنجا گفته شد بايد بدانيم كه تصور خداوند از نوع تصور ماهيات نيست تا لازم آيد ذهن قبلًا به فرد و مصداق آن از راه حواس ظاهره يا باطنه رسيده باشد تا بتواند آن را تخيل و سپس تعقل نمايد ، بلكه اين تصور از نوع تصور آن سلسله معانى و مفاهيم است كه « معقولات ثانيهء فلسفى » ناميده مىشود از قبيل مفهوم « وجود » ، « وجوب » ، « قدم » ، « علّيت » و امثال اينها . اين گونه تصورات كه انتزاعى مىباشند نه مسبوقند به صورت حسى و نه به صورت خيالى ، بلكه عقل مستقيماً آنها را از صور حسى و خيالى انتزاع مىكند . اين گونه تصورات همواره به صورت كلى در ذهن وجود دارند . آرى تصور ذات بارى از قبيل تصور مفهوم وجود و مفهوم وجوب و امثال اينهاست با اين تفاوت كه تصور خداوند از ناحيهء تركيب چند مفهوم از اين مفاهيم يا يكى از اين مفاهيم با مفهومى از نوع ماهيات صورت مىگيرد از قبيل مفهوم « واجب الوجود » ، « علت نخستين » ، « خالق