غرر پنجم : حق متعال وجود محض است
وَ الحَقُّ ماهِيَّتُهُ انِّيَّته * اذ مُقتَضِى العُرُوضِ مَعلُولِيَّتُه
حقّ متعال ماهيتش عين وجودش است زيرا مقتضاى
عروض ( عروض وجود بر ماهيت ) معلوليت وجود است
شرح : جاى واقعى اين مسأله اينجا نيست ، بلكه در « الهيّات بالمعنى الاخصّ » است . كسانى كه اين مسأله را در اينجا ذكر مىكنند در الهيات بالمعنى الاخص نيز آن را تكرار مىكنند . اين مسأله در اينجا استطراداً و به مناسبت مسألهء « مغايرت وجود با ماهيّت » آورده مىشود .
بحث در اين است كه آيا ذات اقدس واجب الوجود ، مانند ممكنات ، هم هستى دارد و هم چيستى ، يعنى در ذات او نيز مانند ممكنات دو حيثيت تشخيص داده مىشود ، و يا اينكه دو حيثيتى بودن از خواص ممكنات است و ناشى از محدوديت وجود است ، وجود كامل و تمام كه عدم در او راه ندارد « يك حيثيتى » است و چيستى او عين هستى او است ؟
حكما پاسخ مىدهند كه : ذات حق يك حيثيتى است . او وجود محض است و ماهيّت را در او راه نيست . اينكه ذاتى فرض شود كه وجود عارض او شده است از